RSSTransparant 17.2
Themanummer "Religie en de Nieuwe Wereld"
Dit Transparant-nummer is gewijd aan "Religie en de Nieuwe Wereld". De West-Indische Compagnie werd in 1621 opgericht om de Nederlandse handel via de west te reguleren. Het was de WIC echter niet alleen om de handel te doen; anders dan bij de VOC speelden politieke en militaire motieven een belangrijke rol.
Lees verder...Van de Stille Zuidzee tot de ‘Frankfurter Buchmesse’
Beeldvorming in het Journael van Willem Schouten en de reiscollectie De Bry (1618–1619)
De reis rond de wereld die admiraal Jacob le Maire en schipper Willem Cornelisz Schouten maakten tussen 1614 en 1617 is blijven voortleven als een vermetele – en mislukte – poging van een Amsterdamse koopman om via een route 'om de West' het specerijenmonopolie van de machtige Verenigde Oost-Indische Compagnie te doorbreken.
Lees verder...De herontdekking van het Nederlandse Atlanticum
Recensieartikel
Dit artikel bespreekt vier recent verschenen werken over de aanwezigheid van de Nederlanders in de West in de zeventiende eeuw. Ondanks de verguisde reputatie van de WIC in vergelijking met de VOC, beleefd de geschiedenis van de Nederlandse Amerikaanse gewesten momenteel een opleving. Deze publicaties zijn hier een voorbeeld van. Na een korte uiteenzetting van de historische en historiografische ontwikkelingen, worden de twee bundels en twee monografieën onder de loep genomen en worden enige kritische kanttekeningen geplaatst bij de huidige stand van onderzoek.
Lees verder...Een predicant isser hoochnodigh
Bronnen in het Zeeuws Archief voor de kerkelijke geschiedenis van West-Indië
Zeeuwen hebben in de zeventiende en achttiende eeuw een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de gebieden aan de noordoostkust van Zuid-Amerika, de zogenaamde Wilde Kust, en in het Caribische gebied. Het eiland Tobago stond bekend als Nieuw Walcheren, en aan de rivieren Demerary, Essequlbo, Pomeroon en Berbice, in het tegenwoordige Frans en Brits Guyana, lagen ooit nederzettingen en plantages met namen als Vlissingen en Nieuw Middelburgh.
Lees verder..."Hof en Handel: Aziatische vorsten en de VOC, 1620- 1720"
Recensie
n.a.v. Elisabeth Locher-Scholten en Peter Rietbergen (red.), Hof en handel: Aziatische vorsten en de VOC, 1620-1720 [feestbundel voor Prof. dr. Jurrien van Goor] (KITLV Uitgeverij, Leiden 2004), 349 blz.
Lees verder...'Daar heb je ze weer'
De overkomst van overzeese rijksgenoten uit Nieuw- Guinea
De overkomst van overzeese rijksgenoten uit Nieuw-Guinea bezien in het perspectief van de algemene repatriëring uit de Oost
Lees verder...A.W.F. Idenburg: een ‘ethicus’ binnen antirevolutionaire kaders
In het najaar van 1918 began de nationalistische heweging in Nederlands-Indië die luidruchtig om meer invloed van de inheemse bevolking op het bestuur van de kolonie te eisen. Hierdoor ontstond onrust. Die onrust bracht de hoogste ambtenaar van het Nederlands bestuur, gouverneur J.P. van graaf Limburg Stirum, tot het maken van een strategische stap naar voren. Op 18 november 1918 werd namens hem een verklaring afgelegd, waarin hij een verruiming van de bevoegdheden van de zogenoemde Volksraad aankondigde. Deze pas opgerichte Volksraad was een soort pseudo- parlement voor de koloniale onderdanen...
Lees verder...Stuyvesant en de luthersen van Nieuw Amsterdam
De uitdaging aan het ideaal van een calvinistische maat- schappij
Tijdens de laatste zeventien jaar van haar bestaan werd Nieuw Amsterdam bestuurd door Petrus Stuyvesant, die werd gezien als de meest capabele directeur-generaal van Nieuw Nederland. Als zoon van een gereformeerde predikant ontwikkelde Stuyvesant een beleid voor de kolonie gebaseerd op een visie die zowel calvinisten in Nederland als de puriteinen in de naburige koloniën van Nieuw Engeland voor ogen hadden.
Zendelingenconferenties in Nederlands-Indië
Zending en elkaar ontmoetende culturen
Vanaf het einde van de 16e eeuw gingen Nederlanders buitengaats, vooral om handel te drijven, maar ook om gebieden te veroveren, landstreken te koloniseren en het christendom te prediken. Zending (en katholieke missie) brachten verschillende culturen met elkaar in aanraking en dat schiep specifieke problemen.
Het christendom stelde nogal eens eisen die moeilijk verenigbaar waren met cultureel bepaalde gewoonten, bijvoorbeeld op het gebied van huwelijk en gezin.
Wel of geen militaire revolutie?
Dubbelrecensie
n.a.v. H.Ph. Vogel, H.W. Singor, J.A. de Moor, Een wereld in oorlog. Militaire geschiedenis in hoofdstukken (Utrecht: het Spectrum, 1995) 328 blz., prijs fl. 39,90.
n.a.v. Geoffrey Parker, The Military Revolution. Military Innovation and the Rise of the West, 1500-1800 (second edition) (Cambridge: Cambridge University Press, 1996) 265 blz., prijs fl. 95,00.
Het verlies van de vanzelfsprekendheid: (anti)racisme en ideologie
Racisme is vandaag de politieke doodzonde bij uitstek. ln de Westerse wereld geldt gelijkheid als politiek correct. Acceptatie van multiracialiteit is voor moderne politici een niet-onderhandelbaar punt. Maar nog niet zo lang geleden was in sommige delen van het Westen het tegenovergestelde het geval. Het is boeiend om vanuit een situatie waarin antidiscriminatie een vanzelfsprekendheid is de ideologie van rassenscheiding in de Verenigde Staten (Jim Crow) en in Zuid-Afrika (Apartheid) te bestuderen.
Lees verder...Eerherstel voor de plantage
Recensie
n.a.v. Adriaan Goedhart, Eerherstel voor de plantage. Uit de geschiedenis van de Handelsvereeniging Amsterdam (HVA) 1879-1983 (Amsterdam: Albini, 1999), 368 pag., isbn 90-671-4-064-3, fl. 45,-
Slavernij in het Nederlandse koloniale tijdperk
Waarom een zwarte bladzijde?
Wanneer wij de slavernij zoals die in de Nederlandse koloniën van de zeventiende tot in de negentiende eeuw toe aanwezig was, een zwarte bladzijde in onze vaderlandse geschiedenis noemen, mag ik aannemen dat daarmee vooral een ethische afkeuring bedoeld wordt. De uitdrukking 'zwarte bladzijde' zal inhouden dat wij iets afkeuren wat in het vermelde tijdperk ook reeds had moeten werden afgekeurd.
Lees verder...De eerste vrouwelijke zendingsarts in Nederlands-Indië
In 1920 werd Geertruida Johanna Dreckmeijer (1895-1992) als eerste vrouwelijke zendingsarts in dienst van de Gereformeerde Kerken naar Nederlands-Indië uitgezonden. Daar heeft ze meer dan vijftig jaar gewerkt. Voor haar inzet kreeg ze in 1971 zowel de ster van verdienste van de Indonesische regering als de Albert Schweitzer-prijs.
Lees verder...Eerherstel voor de plantage
De positie van de Westerse landbouw in de vooroorlogse Indische economie
Eric Williams, een belangrijk historicus en schrijver en na de onafhankelijkheid de eerste president van Trinidad schreef in 1944: 'Tremendous wealth was produced from an unstable economy based on a single crop, which combined the vices of feudalism and capitalism with the virtues of "neither".'