RSSProefschrift over pelgrimstekens
Promotie Hanneke van Asperen in Nijmegen
Op 11 december 2009 promoveerde Hanneke van Asperen, werkzaam aan de Radboud Universiteit, op het proefschrift Pelgrimstekens op perkament. Originele en nageschilderde bedevaartssouvenirs in religieuze boeken (ca. 1450-ca. 1530).
Lees verder...Vrome reiziger of stoere jongen?
Pelgrimstekens en profane insignes
Laatmiddeleeuwse pelgrims tooiden zich met insignes: pelgrimstekens die hen als bedevaartgangers herkenbaar maakten, maar die tegelijkertijd moeten worden beschouwd als christelijke amuletten. Ook gewone, vrome gelovigen speldden sieraden met religieuze voorstellingen op hun kledij, onderweg als zij waren door hun aardse bestaan. Daartegenover droegen stoere jongens, evenals vele anderen, in onze ogen ogal absurde afbeeldingen als sieraad: om te imponeren, misschien ook omwille van bescherming, vruchthaarheid of geluk – kortom en generaliserend gesteld, vanwege hun apotropaeïsche betekenis.
Lees verder...'Soe avontuerden wij de pelgrimagie'
De pelgrimage van Jan van Berchem (1495-1496)
Van alle pelgrimsbestemmingen die de laat-middeleeuwse christenheid kende, waren Santiago de Compostela, Rome en Jeruzalem de belangrijkste en de meest prestigieuze reisdoelen: de zogenoemde peregrinationes maiores. Vanzelfsprekend was van deze drie de reis naar Jeruzalem, naar het Heilige Graf en het midden van de wereld, het meest in aanzien. In de tweede helft van de vijftiende eeuw lijkt er een grote opleving te zijn van Jeruzalem-reizen: jaarlijks vertrokken minstens twee galeien uit Venetië met pelgrims naar het Heilige Land.
Lees verder...Een vijftiende-eeuwse pelgrimstocht naar het Hemels Jeruzalem
Wie op de internetsite van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag zoekt op het signatuur (shelfmark) 76 E 6, ziet een wonderlijke reeks miniaturen. Op folium 73 recto van het handschrift is bijvoorbeeld een vrouw te zien uit wier ogen twee speren te voorschijn priemen. Ze kruipt op handen en voeten en draagt op haar rug twee andere vrouwen, die een aantal attributen in de hand houden, waaronder een soort zwaard met vreemde voorwerpen eraan.
Pelgrimsreizen in de geest van de Middeleeuwen
Dat reële pelgrimsreizen in de Middeleeuwen veelvuldig voorkwamen, zal niemand verbazen. De meeste christelijke bedevaartsplaatsen die tegenwoordig werden bezocht, kunnen zich op een lange traditie beroepen, die veelal tot in de vroege Middeleeuwen of zelfs ter in de late Oudheid terugreikt. Minder bekend is echter het fenomeen van de 'pelgrimsreis in de geest': een gebeds- ofwel meditatieoefening waarbij bedevaartsoorden zoals Jeruzalem of Rome niet corporaliter ('met het lichaam', d.w.z. in letterlijke, fysieke zin) werden bezocht, maar spiritualiter ('in de geest', door middel van gebeden of andere vormen van meditatie). Over deze (tegenwoordig zo goed als vergeten) pelgrimsreizen in de geest gaat dit artikel.
Lees verder...'Hoe warm het was en hoe ver'
Over de moderne pelgrim en zijn middeleeuwse voor- ganger
Het is vier uur. Onze siësta is voorbij. Langzaam zwaai ik de massief houten deur van de pelgrimsherberg open. Even knipper ik met mijn ogen tegen het felle zonlicht. Dan richt ik mijn blik op de bonte groep pelgrims die zich op het terras verzameld heeft. Sommige gezichten ken ik al. Zittend op het dakterras van de herberg, genietend van het prachtige uitzicht over het heuvelachtige Navarra met zijn korenvelden en wijngaarden, heb ik de meeste van onze gasten al zien aankomen.
Lees verder...Transparant 13.3
Redactioneel
Dit nummer van Transparant staat hoofdzakelijk in het teken van de Iaatmiddeleeuwse pelgrimage. In bijdragen van vier auteurs - drie Iiteratuurhistorici en een kunsthistoricus - worden uiteenlopende aspecten van dit onderdeel van het middeleeuwse religieuze leven belicht.
Lees verder...