RSSPromotie Klei - geschiedenis GPV
Op 25 mei 2011 promoveert VCH-bestuurslid Ewout Klei op de geschiedenis van het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV), aan de Theologische Universiteit in Kampen. De promotie vindt plaats om 11.00 uur in de Lemkerzaal van de Broederkerk in diezelfde plaats. Namens de VCH en de redactie van Transparant willen we Ewout alvast hartelijk feliciteren met deze mijlpaal!
Lees verder...Succesvolle VCH-netwerkdag confessionele politiek
Het tweede onderzoeksforum van de VCH, over de toekomst van de confessionele politiek, is succesvol verlopen. Op 14 januari 2011 kwamen in Utrecht ongeveer 80 historici en geïnteresseerden bijeen om door te spreken over het verleden, heden én de toekomst van de confessionele politiek in Nederland.
Tweede onderzoeksforum VCH (14 januari 2011)
Het einde der confessionelen?
Op vrijdag 14 januari 2011 staat er in het kader van het VCH-onderzoeksforum weer een Netwerkdag op de planning. Centraal staan het verleden, heden en de toekomst van de confessionele politiek. Vanaf 12.30u bent u hartelijk welkom in de Sweelinckzaal aan de Drift 21 te Utrecht.
Lees verder...Promotie Klaas Tippe
Op 25 februari 2010 hoopt Klaas Tippe te promoveren in Groningen. Tippe is jarenlang nauw betrokken geweest bij Transparant. Hij schreef met name veel over het onderwijs.
Lees verder...Transparant 20.4
Themanummer "Ontwikkelingshulp"
In deze tijd van economische en financiële crisis klinkt de roep om te bezuinigen op ontwikkelingshulp steeds luider. Critici weten zich daarbij gesteund door diverse recente publicaties die het failliet van de ontwikkelingsindustrie lijken aan te tonen. Wellicht is dit de reden waarom er zo weinig ruchtbaarheid wordt gegeven aan het feit dat Nederland zestig jaar geleden voor het eerst geld beschikbaar stelde voor hulp aan ontwikkelingslanden.
Transparant 20.3
Themanummer "Confessionele politiek"
Op 14 juli is het nieuwe nummer van Transparant verschenen, ditmaal een extra dikke special over "confessionele politiek". U kunt hier het redactioneel lezen.
Lees verder...De balans opgemaakt
Recente geschiedschrijving over de ARP (deel IV)
In een vrij kort tijdsbestek verscheen vorig jaar [in 2001] een overzichtsgeschiedenis en een aantal deelstudies over de historie van de Antirevolutionaire Partij. En intussen zijn ten minste nog twee studies verschenen over dat kennelijk roemruchte deel van de Nederlandse politieke geschiedenis.
Het welbegrepen eigenbelang
De commissie-Claus als struikelblok voor het Nederlandse buitenlandse beleid
Zoals uit de bijdragen van Mari Smits en Sara Kinsbergen blijkt, is de maatschappelijke betrokkenheid bij ontwikkelingshulp groot. Maar wist de Nederlandse overheid deze betrokkenheid de afgelopen zestig jaar altijd te waarderen? De vraag stellen is hem beantwoorden. In deze bijdrage zal ik aantonen dat de overheid de maatschappelijke betrokkenheid waardeert en graag steunt, zolang deze niet tegengesteld is aan de buitenlandspolitieke en economische belangen van Nederland. Dat doe ik aan de hand van de geschiedenis van de Nationale Commissie Ontwikkelingsstrategie, ook wel de commissie-Claus genoemd.
Lees verder...De SGP: van ‘dominee’ naar ‘koopman’
De buitenlandse politiek van de SGP tijdens de Koude Oorlog (1949-89)
De SGP-nota 'Ver weg en toch dichtbij' van 1996 over de visie van de SGP op het buitenlandse beleid, stelt dat de SGP tijdens de Koude Oorlog een min of meer consistente buitenlands-politiek beleid heeft gevoerd. "Een goed voorbeeld van deze constante lijn in de visie op het buitenlands beleid, [is] de positie die de SGP innam in de kernwapendiscussie in het begin van de jaren tachtig," aldus de schrijvers. Van een constante lijn in de visie op het buitenlandse beleid is echter beslist geen sprake. Integendeel, het beleid veranderde onder invloed van de fractievoorzitters en internationale ontwikkelingen regelmatig.
Lees verder...Meer dan geloof alleen
De religieuze politiek van Mary Stewart, 1561-1567
Mary Stewart (1542-1587) was van 1561 tot 1567 de katholieke koningin van het in 1560 officieel protestants geworden Schotland. De meerderheid van de Schotse bevolking (de adel en het grootste gedeelte van de stedelijke bevolking) had deze geloofsverandering door middel van een burgeroorlog gerealiseerd. Dat Mary als katholieke koningin over een officieel protestants land regeerde was bijzonder, want een dergelijke situatie kwam op dat moment nergens anders in het door de Reformatie verscheurde Europa voor. De tragische levensloop van Mary, die negentien jaar lang in Engeland gevangen zat en daar uiteindelijk ook werd geëxecuteerd, heeft altijd veel belangstelling gekregen. Een meer gedetailleerd overzicht van naar politiek, en specifiek van haar religieuze politiek, is eerder uitgebleven. Dit artikel gaat in op de verschillende factoren die een belangrljke rol hebben gespeeld in de religieuze politiek van Mary. Met behulp van een casestudy zal de complexe samenhang van deze factoren belicht worden.
Lees verder...De negentiende eeuw in Nederland: 1913-1914
De negentiende eeuw in Nederland begon op 30 november 1813. Op die dag keerde prins Willem Frederik, zoon van stadhouder Willem V die in 1795 voor de Fransen naar Engeland gevlucht was, terug naar Nederland. Daarmee kwam een eind aan een periode van twintig jaar waarin de Fransen de gang van zaken in ons land badden bepaald. De komst van de prins werd aangekondigd door onderstaand pamflet van Van Hogendorp dat in december 1813 overal te lezen was. De Fransen trokken het land uit, de prins was teruggekeerd en de oude tijd (met handel en welvaart) zou weer terugkomen! Om het volk van plunderen te weerhouden, werd er een feestdag uitgeroepen op kosten van de regering.
Transparant 12.4
Themanummer "Sovjet-Unie"
Zoals vanouds wijdt Transparant jaarlijks één nummer aan het nieuwe indexamenonderwerp. Dit jaar is dat de Sovjet-Unie. Het ligt in de lijn van onze traditie dat Transparant hierbij de rol van religie en de verhouding kerk-staat in socialistisch Oost-Europa centraal stelt. Ook mag nog eens herinnerd worden aan de brede coalitie van uiterst 'rechtse' tot uiterst 'linkse' christenen die in die jaren contacten met het Oostblok onderhield. Christenen smokkelden bijbels, of meenden in het communisme juist een stukje heil op aarde te vinden. Achteraf is gebleken dat communisme en christendom in de praktijk niet samengingen. Tegelijkertijd werd echter de macht van het communisme in het gepolariseerde politieke klimaat ten tijde van de Koude Oorlog nogal eens overschat.
Lees verder...'Ik ben onschuldig!'
Over rehabilitatie van politieke misdadigers
In de naoorlogse geschiedenis van Nederland heeft de verwerking van de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol gespeeld in het maatschappelijke en politieke leven. Een onlosmakelijk onderdeel van dit verwerkingspreces was het beoordelen van politici die gedurende de oorlog een dubieuze rol hadden gespeeld. Veer politici die zich een overtuigd nazi-aanhanger hadden getoond, was de veroordeling geen groot probleem. Zij werden ter dood veroordeeld of kregen een levenslange gevangenisstraf. Het bleek lastiger te zijn om politici te beoordelen die zich niet zonder meer achter de nazi-ideologie hadden geschaard, maar van wie wel duidelijk was dat zij zich niet hadden gedragen zoals van hen mocht worden verlangd.
Lees verder...De kerk als maatschappelijke beweging, 1950-2000
Verzuiling was een Europees fenomeen. Vooral katholieken en socialisten begonnen zich eind negentiende en begin twintigste eeuw actief te organiseren op maatschappelijk en politiek gebied in landen als Belgie, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Nederland. Deze opvallende politieke mobilisatie werd veroorzaakt door een aantal gecompliceerde ontwikkelingen, van socio-economische, religieuze en ideologische aard. De religieuze motivatie kwam voornamelijk van leken die hun eigen organisaties wilden oprichten om zodoende beter uitdrukking te kunnen geven aan hun religieuze overtuiging.
Lees verder...Zwevende partijen maken zwevende kiezers
Kenmerkend voor de Nederlandse politiek is vanouds, dat de politieke partijen zijn te herleiden tot politieke stromingen, terwijl deze politieke stromingen op hun beurt weer voortkomen uit de geestelijke stromingen van het rooms-katholicisme, het humanisme en het orthodox-protestantisme. Dit 'drievoudig snoer' van politieke partijen, politieke stromingen en geestelijke stromingen is mede te danken aan de christelijke partijen. Toen deze eenmaal waren opgericht, zagen de seculiere partijen zich genoodzaakt eveneens op een fundamentele wijze politiek te bedrijven.
Lees verder...Vissen in de electorale vijver
Recensie
n.a.v. Koen Vossen, Vrij vissen in het Vondelpark. Kleine politieke partijen in Nederland 1918-1940, Amsterdam: Wereldbibliotheek, 2003, 320 pag., €31,90.
Stadhouder Willem III
Politicus met een verkeerde missie?
Als gevolg van de gemeenschappelijke aanval van Engeland en Frankrijk op de Republiek in 1672 werd Willem III op 9 juli stadhouder van Holland en een week later van Zeeland. De jonge stadhouder, tevens kapitein-generaal van de Nederlandse troepen had verder een onbezorgd leventje kunnen leiden, indien hij akkoord was gegaan met de door Frankrijk en Engeland aangeboden vredesvoorwaarden van Heeswijk van 16 juli.
Lees verder...De balans opgemaakt
Recente geschiedschrijving over de ARP (deel I)
In een vrij kort tijdsbestek verscheen vorig jaar [in 2001] een overzichtsgeschiedenis en een aantal deelstudies over de historie van de Antirevolutionaire Partij. En intussen zijn ten minste nog twee studies verschenen over dat kennelijk roemruchte deel van de Nederlandse politieke geschiedenis.
De balans opgemaakt
Recente geschiedschrijving over de ARP (deel II)
In een vrij kort tijdsbestek verscheen vorig jaar [in 2001] een overzichtsgeschiedenis en een aantal deelstudies over de historie van de Antirevolutionaire Partij. En intussen zijn ten minste nog twee studies verschenen over dat kennelijk roemruchte deel van de Nederlandse politieke geschiedenis.
Lees verder...Stoute royalty is onderhoudend
Recensie
n.a.v. J. G. Kikkert, Oranje bitter Oranje boven (Soesterberg: Aspekt, 2002) 476 blz., €24,98;
E. Meeter, Willem I, Willem II. Kranten, kerkers en koningen (Soesterberg: Aspekt, 2002) 223 blz., €22,98.
Stijl en inhoud omtrent Amerika
Recensie
n.a.v.
• Alfons Lammers, Adieu Amerika (Amsterdam: Balans, 2001), 176 blz., €15,90.
• Menno Steenhuis, Voor de vrijheid geschapen. Flitsen uit het leven van Jan Willem Schulte Nordholt. Historicus en dichter (Zoetermeer: Meinema, 2001), 238 blz., €19,90.
• Maarten van Rossem, De Verenigde Staten in de twintigste eeuw (derde verbeterde geactualiseerde druk; Den Haag: Sdu, 2001), 509 blz., €31,50.
'Volgende week ga ik Kuyper weer citeren!'
Interview met Tweede-Kamerlid Jan Schinkelshoek (CDA)
Op een zonnige dag in april reisde ik naar Den Haag voor een interview met Jan Schinkelshoek. Sinds 2006 zit hij in de Tweede Kamer, als de nummer elf van het CDA. De 55-jarige politicus heeft nu al een imposante carrière achter de rug. Zo trad hij in 1986 op als campagneleider van Ruud Lubbers ('Laat Lubbers zijn karwei afmaken'), was hij jarenlang hoofdredacteur van de Haagsche Courant (1994-2000) en werd hij in 2005 – in dienst van de Rabobank – uitgeroepen tot "Communicatiemanager van het Jaar", vanwege het reclamepersonage Jochem de Bruijn. Deze fictieve persoon, bedacht door Schinkelshoek, moest Nederland duidelijk maken dat de Rabobank geen saaie boerenleenbank is, maar een betrouwbare en vernieuwende bank. Ook hielp Schinkelshoek minister-president Jan Peter Balkenende de afgelopen jaren om diens beleid aan de man en vrouw te brengen.
Lees verder...Tegen de revolutie het Evangelie
Visie van de SGP op christelijke politiek
Is confessionele politiek nog wel van deze tijd? Deze vraag raakt het bestaansrecht van de SGP. De partij is in 1918 namelijk opgericht om, zoals in artikel 2 van het Beginselprogram is vastgelegd, 'de beginselen van Gods Woord op Staatkundig terrein tot meerdere erkenning te brengen'. We leven in een seculiere samenleving waar nauwelijks of geen draagvlak is voor standpunten die gebaseerd zijn op het christelijk geloof. Argumenten die aan de Bijbel zijn ontleend leggen geen gewicht in de schaal. De ontkerstening heeft ertoe geleid dat voor velen geloof niet meer is dan een privéaangelegenheid. Een beroep op bijbelse waarden en normen is daardoor op voorhand een moeilijke zaak geworden. Heeft het dan nog wel zin om christelijke politiek te bedrijven?
Lees verder...Continuïteit en verandering in de confessionele politiek
Introductie
In twee recente Amerikaanse bundels wordt ingegaan op de opvattingen binnen respectievelijk het moderne rooms-katholicisme en het moderne protestantisme over recht, politiek en de menselijke natuur. De term 'modern' betreft in dit geval geen theologische kwalificatie, maar staat voor denkers uit de negentiende en de twintigste eeuw.
In arren moede. Nederlandse ontwikkelingshulp in een notendop, 1949-1989
'De verdeling van de hulpdollars over burgers uit De Derde Wereld is oneerlijk', schrijft journalist Tobias Reijngoud in zijn boek Ontwikkelingssamenwerking in 2 uur en 53 minuten. 'De armste mensen krijgen niet de meeste hulp'. Toch is de bestrijding van armoede een voordehandliggende en geaccepteerde doelstelling van ontwikkelingssamenwerking.
Lees verder...Helpt de Nederlandse hulp? Een korte geschiedenis
Nederland behoort tot de eerste landen die ontwikkelingshulp begonnen te geven. Vanaf de jaren zestig kreeg de ontwikkelingssamenwerking een redelijke omvang en vond een eerste evaluatie van de Nederlandse hulp plaats. Sinds de jaren zeventig is ontwikkelingssamenwerking een stevig verankerd onderdeel van het buitenlandse beleid, kritisch gevolgd door allerlei maatschappelijke organisaties. De eerste minister voor Ontwikkelingssamenwerking, Theo Bot, trad halverwege de jaren zestig aan. Sindsdien zaten negen ministers op deze stoel, voor het merendeel CDA'ers. Maar de langstzittende was een PvdA'er, Jan Pronk, die in drie kabinetten terugkwam.
Lees verder...Christelijk-Historische Unie: 'Vriendenclub' die opging in het CDA
Recensie
n.a.v. Marcel ten Hooven en Ron de Jong, Geschiedenis van de Christelijk-Historische Unie 1908-1980 (Amsterdam: Boom, 2008), ISBN 978-90-850-6649-1, 400 blz. € 29,90.
Lees verder...De CHU: geen politieke partij, maar een wijze van zijn
In 2008 vierde de Christelijk Historische Unie haar 100-jarig bestaan. Het was een denkbeeldig eeuwfeest, omdat de partij in 1980 is opgegaan in het CDA - een mooie aanleiding om oude herinneringen op te halen. Een steeds terugkerend element in die herinneringen is de partijcultuur in de CHU. De Unie was een politieke familie, met haar eigen gewoonten, gebruiken en eigenaardigheden. Wie lid is van de Unie staat niet zozeer voor een partijprogramma, maar verbindt zich met een 'een wijze van zijn.'
Lees verder...Het einde van de confessionelen?
Bezoekers verdeeld over toekomst christelijke politiek
Van grafrede tot lofrede. Daartussen bewogen zich de bijdragen over de toekomst van de confessionele politiek tijdens de VCH-bijeenkomst op 14 januari in Utrecht. Opnieuw bleek de netwerkdag een succesvol model te zijn om veel mensen op de been te krijgen. Met zo'n 70 mensen was de Sweelinckzaal van de Universiteit Utrecht overvol. Is het einde van de confessionele partijen nabij? Zes sprekers en bezoekers geven daar antwoord op.
Bilderdijk en de patriotten
Aan zijn eed getrouw te wezen,Lees verder...
God en Hem-alleen, te vrezen,
Recht en onschuld voor te staan,
Toont een Prinsgezinden aan.
Maar voor dwangzucht slaafsch te bukken,
En de zwakheid te onderdrukken,
Al te vrezen buiten God,
Maakt den nieuwen Patriot.
De positie van de Goudse predikanten tijdens en na de politieke ontwikkelingen van 1787 en 1795
Patriottentijd in Gouda
Lange tijd is de achttiende eeuw in zijn geheel door de meeste historici stiefmoederlijk behandeld. Vooral over het laatste kwart van deze eeuw is echter de laatste tientallen jaren veel gepubliceerd. We denken dan met name aan de patriottentijd, het hiermee samenhangende Verlichtingsdenken en de politieke reactie die door deze ontwikkelingen opgeroepen werd.
Lees verder...Prinsgezind en Patriot in Veenendaal
In 1949 vierde Veenendaal op grootse wijze haar 400-jarig bestaan; in 1995 herdacht men op betrekkelijk bescheiden manier dat de gemeente 200 jaar bestond. Was in 1949 een historische blunder van formaat begaan? Of wilde men in 1995 gewoon een feestje? Het één noch het ander. Veenendaal als gemeenschap bestaat inderdaad vanaf ca. 1549 (beter: 1546), maar Veenendaal als zelfstandige gemeente ontstond in 1795, uit de collaboratie van Veense Patriotten onder de bezielende leiding van de plaatselijke, Gereformeerde schoolmeester Wulphert van Ginkel met de zetbazen van de Fransen in Utrecht, de (Provisionele) Representanten 's Lands van Utrecht.
Lees verder...Welk oordeel over Colijn?
Recensieartikel
Zou premier Kok het boek van H. Langeveld over Colijn al gelezen hebben? In april 1998 verscheen bij uitgeverij Balans het eerste deel van een biografie over deze bekendste en meest invloedrijke Nederlandse politicus uit het Interbellum. Dit leven van krachtig handelen. Hendrikus Colijn 1869-1933, zoals de titel van het boek van de Amsterdamse historicus Herman Langeveld luidt, zorgde voor een ware mediahype. De grote aandacht in de pers voor Colijn, wiens persoon grotendeels is weggezakt uit het collectieve geheugen, is opmerkelijk.
Er zal geen bevoorrechte noch heerschende kerk meer geduld worden
De Staatsregeling van 1798
Op 23 april 1798 werd door middel van een plebisciet de eerste constitutie van kracht die al eerder door de Nationale Vergadering, de volksvertegenwoordiging van de Bataafse republiek, was aanvaard. Deze constitutie zou gaan dienen als staatsregeling van de nieuw gevormde Nederlandse nationale eenheidsstaat. Onder het hoofd "Burgerlijke en Staatkundige Grondregels" bevatte deze Staatsregeling enkele artikelen (19-23) die de algemeneverhouding van de Staat tot de godsdienst en de Kerk regelden. In artikel 21 hiervan werd bepaald: "Elk Kerkgenootschap zorgt voor het onderhoud van zijne Eredienst, deszelfs Bedienaaren en Gestigten."
Lees verder...Geslaagde dissertatie over SGP
Recensie
N.a.v. W. Fieret, De Staatkundig Gereformeerde Partij 1918-1948. Een bibliocratisch ideaal. Uitgave: Uitgeverij Den Hertog te Houten, 1990, 304 blz., fl. 49,50, ISBN 90-331-0715-5.
Lees verder...