RSSTransparant 22.3
Eind juli is de nieuwe Transparant, nummer 22.3, verschenen. Dit keer niet een specifiek themanummer, maar als één woord de lading van dit nummer dekt, is het wel 'identiteit'. Het redactioneel van David Onnekink kunt u hier alvast lezen.
Lees verder...Exclusief: boeiende lezing Van Deursen
Op 8 juli j.l. gaf prof.dr. A.Th. van Deursen in de Nieuwe Kerk in Amsterdam een reactie op de zojuist verschenen bundel Het gereformeerde verleden: 'Over dit boek zou ik niet graag geëxamineerd worden', aldus de emeritus-hoogleraar. Hij heeft waardering voor het boek, maar plaatst ook kritische noten: 'Wat mij enigszins hindert, is een nu en dan blijkende voorkeur voor een wat afstandelijke woordkeus'.
De geschiedbeschouwing van Groen van Prinsterer
Lezing jaarvergadering VCH (22 september 1990)
Hartelijk dank voor de vererende uitnodiging op deze morgen voor u te mogen spreken over de geschiedbeschouwing van Willem Groen van Prinsterer. Ik wil bekennen dat ik enige schroom moest overwinnen toen ik de namen hoorde van de andere sprekers die hier voor het voetlicht treden. Hun deskundigheid op dit terrein is ongetwijfeld groter dan de mijne.
Lees verder...Het Schriftgebruik in Groen van Prinsterers "Handboek der geschiedenis van het vaderland"
Een inventarisatie met enkele kanttekeningen
Het gebruik van de Heilige Schrift in Groens Handboek is een omstreden zaak. De Utrechtse wijsgeer C.W. Opzoomer sprak er smalend over in 1874: "die welbekende geschiedenis des vaderlands, die overal de theologie duimdik opsmeert, bijbeltekst op bijbeltekst stapelt, van bladzijde tot bladzijde u van God spreekt."
Lees verder...Wie maakt de geschiedenis?
Groen van Prinsterer over goddelijke ordeningen in de geschiedenis
Enige jaren geleden publiceerde A.M. Donner een boekje onder de titel Wie maakt de geschiedenis? Hij verhaalt in dit boekje de roerige Engelse geschiedenis van de 17de eeuw, het tijdperk van katholieke Stuart-koningen en van Cromwell. Donner beschrijft de vaak turbulente strijdtonelen en de hoofdpersonen met hun eigen motieven en overtuigingen.
Lees verder...Hoogte- en dieptepunten in de Groen-receptie
Nog tijdens zijn 'voorlezingen' over "ongeloof & revolutie" kreeg Groen van Prinsterer kritische vragen voorgeschoteld. Eén ervan was een schot in de roos: Kan een land dat christelijk wordt geregeerd, rekenen op zegen en voorspoed? Spreken veel voorbeelden uit het verleden dat immers niet tegen? Deze vraag is na Groen nooit meer verdwenen. Een nadere beschouwing over de verschillende recepties van Groen.
Lees verder...'Groen is een vuur dat nooit uitgaat'
In gesprek met Roel Kuiper over Groen van Prinsterer
De held en inspirator, wiens sporen wij drukken. Ze leek de jonge VCH tegen mr. Guillaume Groen van Prinsterer (1801-1876) aan te kijken. ln de beginjaren stond hij twee keer op de voorkant van Transparant, was hij de hoofdpersoon van deel I in de Transparant-reeks, figureerde zijn werk in de Reproreeks, werden twee stu- diebijeenkomsten aan hem gewijd, terwijl het enige erelid – mevr. drs. J.L. van Essen — dit eerbetoon kreeg vanwege haar inzet voor de uitgave van Groens brieven. Die tendens lijkt voorbij te zijn. Roel Kuiper schreef de biografie Tot een voorbeeld zult gij blijven. Een nieuw réveil? In ieder geval een vraaggesprek.
Lees verder...Het lager onderwijs in de periode 1780-1830
Het bekendste thema uit de geschiedenis van het Nederlandse onderwijs wordt gevormd door de schoolstrijd (ca.1840 tot 1920). De uitkomst daarvan was het stelsel van openbaar en bijzonder onderwijs, waarbij ook het bijzonder onderwijs volledig door de overheid werd bekostigd. Dat laatste was (en is) uniek in de wereld.
Lees verder...Historisch besef en de Gereformeerde Gezindte
Lezing eerste lustrum VCH (10-09-1994)
Voor de viering van het eerste lustrum van de VCH werd als thema vastgesteld: het geestelijk leven in kringen van het gereformeerd protestantisme in verband met de ervaring van de 'geschichtslosigkeit' in onze tijd. Letterlijk werd in de toelichting op het verzoek gezegd: "Immers, steeds minder wordt bewust geleefd en gedacht vanuit een verbondenheid met het verleden; tradities raken bedreigd of beschadigd; de geschiedenis is leeg geworden, ze reikt geen argumenten (meer) ter bepaling van houdingen, daden, gedragingen van mensen en groepen mensen. Is gedenken nog mogelijk?"
Lees verder...Groen en de grondwet
Recensie
n.a.v. Mr. D.J.H. van Dijk en drs. H.F. Massink (red), Groen en de grondwet (Heerenveen: J.J. Groen en Zoon, 1998) 112 blz., prijs fl. 24,95.
Lees verder..."Aldus leden der kerk, nuttige burgers van de staat"
De opvattingen van Groen van Prinsterer over burgerschap
De negentiende eeuw wordt ook wel de 'eeuw van de burger' genoemd. Eén van de redenen daarvan is dat burgerschapsvorming in deze periode een grote rol speelde. Ook in de huidige tijd is er veel aandacht voor burgerschap en het onderwijs is verplicht daar tijd aan te besteden. In de negentiende eeuw waren het vooral de liberalen die het zogenaamde deugdzame burgerschap propageerden. In dat kader is de vraag interessant welke opvatting Groen van Prinsterer (1801–1876) als tegenstander van de liberalen over burgerschap had.
Lees verder...