RSSCongres 14 oktober: de PVV, christenen en xenofobie
Onder bepaalde groepen christenen bestaat een heimelijke sympathie voor het anti-islamstandpunten van Wilders c.s. Op orthodox-gereformeerde scholen scoort de PVV hoog. Rechtse standpunten over uitwijzing van vreemdelingen en beperking van immigratie doen het goed. Is dit culturele zelfbewustheid of nauwelijks verholen xenofobie?
Lees verder...Veertien eeuwen vete tussen het christendom en de islam
Recensie
n.a.v. Andrew Wheatcroft, Ongelovigen. Het conflict tussen het christendom en de islam (Amsterdam & Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2005), 512 blz., €29,90.
'Geschiedenis is het gevaarlijkste gewrocht dat ooit is voortgebracht door de chemie van het intellect.' Dit citaat van dichter en filosoof Paul Valéry vormt de toepasselijke introductie op het magnum opus – het resultaat van zeventien jaar toewijding – van Andrew Wheatcroft, getiteld Ongelovigen, het conflict tussen het christendom en de islam. Er lijkt geen beter moment te zijn geweest om deze veelomvattende geschiedschrijving de wereld in te sturen. Deze wereld is er immers één waarin culturele tegenstellingen in de media de overhand hebben. Een gedegen historicus weet echter dat de zogenaamde botsing der beschavingen niets nieuws is.
Religieuze tolerantie in middeleeuws Spanje
Een analyse van het convivencia-debat
In de geschiedenis van de relatie tussen christendom en islam spreekt de periode tussen 711 en 1200, toen in Al-Andalus moslims, christenen en joden samenleefden onder de overheersing van de Moren, alom tot de verbeelding. De Moren waren in 711 de Spaanse koninkrijken binnengevallen in een poging het islamitische geloof te verspreiden en in tegenstelling tot latere moslimoverheersers voerde de heersende dynastie van Omajjaden een relatief tolerant regime ten aanzien van de christenen en jeden. Hoewel enkele religieuze beperkingen werden opgelegd, hadden deze nauwelijks invloed op het dagelijks leven. Hierdoor kon een relatief geïntegreerde samenleving ontstaan, waarin de drie religieuze groeperingen samen leefden. Deze periode, doorgaans aangeduid met de term convivencia (‘het samenleven’), staat bekend als vreedzaam en als een tijd van religieuze tolerantie, onderlinge contacten en de uitwisseling van ideeën en gebruiken.
Lees verder...De zeventiende-eeuwse renegaat Jan Jansz. van Haarlem
Intermediair tussen christelijke en islamitische wereld
De Opstand (1568-1648) resulteerde niet alleen in het ontstaan van de Nederlandse Republiek als zelfstandige staat, maar genereerde ook onverwachte bondgenootschappen en contacten met niet- christelijke samenlevingen.
Van Oegstgeest naar Bagdad
Protestants-theologische beeldvorming over de islam
Gebeurtenissen zoals de aanslag op de Twin Towers en de opkomst van de Taliban bebben het beeld van de islam in Europa drastisch verslechterd. Hoewel de meeste slachtoffers van het moslimfundamentalisrne zelf moslim zijn, is bet opmerkelijk dat bij de analyse van de opinievorming in Nederland een zaak nagenoeg onderbelicht blijft. Zo bestaat er een negatieve christelijk-theologische beeldvorming over de islam die - ondanks de secularisatie - het beeld van de islam tot op heden sterk bepaalt. Deze beeldvorming gaat deels terug op de missie- en zendingskringen van begin twintigste eeuw. Er bleek in zendingskringen intensief over de islam te zijn nagedacht. Niet als gevolg van de aanwezigbeid van moslims in eigen land, maar vanwege de koloniën.
Lees verder...Transparant 19.3
Themanummer "Islam en Westen"
De laatste jaren is er druk gedebatteerd in het publieke domein zowel als in de academische wereld over de relatie tussen de islam en de westerse wereld. Ruwweg lijken er in het Westen twee standpunten te worden ingenomen. Enerzijds is er een doorgaans links-georiënteerde stellingname die de nadruk legt op de noodzaak en mogelijkheid van vredig samenleven.
Lees verder...De verbreiding van het christendom in de Molukken
Elders in dit nummer geeft Chris van Fraassen aandacht aan de vervlechting van religieuze, politieke en commerciële belangen bij de expansie van islam en christendom op de Molukse eilanden. Daarom staan in deze bijdrage binnenkerkelijke factoren centraal die van belang waren bij de verbreiding en de vormgeving van het christelijk geloof in dat gebied. De relatie tussen christenen en niet-christenen blijft hier buiten beschouwing.
Lees verder...Islam in de Molukken
Een wereld in gisting
De Molukken bestaan historisch gezien uit drie regio's: de Noord-Molukken: de eilanden Ternate en Tidore met het aanliggende gebied; de Banda-eilanden met Zuidoost-Seram en de zuidelijke eilanden; en de Midden-Molukken: Ambon met het aanliggende gebied. De Noord-Molukken waren in het begin van de zestiende eeuw het enige gebied ter wereld waar de kruidnagel groeide, terwijl de Bandaeilanden de enige regio waren waar de nootmuskaat groeide. Dit artikel schetst hoe de islam de weg van de handel volgde en de Molukken bereikte.
Lees verder...Onvoltooid verleden tijd
De rol van geschiedenis in het conflict op de Molukken
De oorlogen in het voormalige Joegoslavië aan het einde van de vorige eeuw zijn exemplarisch te noemen voor het gebruik van geschiedenis in conflictsituaties.
Lees verder...Transparant 14.1
Themanummer "Molukken"
In 1999 begon in de Molukken (Oost-Indonesië) een burgeroorlog die in de media vooral gepresenteerd als een oorlog tussen moslims en christenen. Bij gebrek aan kennis van de geschiedenis van het gebied en van de intern-Indonesische verhoudingen, waren weinigen in staat de op het oog plotselinge uitbarsting van geweld in de Molukken te duiden, terwijl de strijdende partijen zelf niet aarzelden het machtige vehikel van religie te gebruiken in hun strijd.
Lees verder...De hedendaagse betekenis voor de militaire praktijk van het begrip rechtvaardige oorlog
Welke betekenis heeft het begrip rechtvaardige oorlog voor de hedendaagse internationale operaties. Dat is ook voor Nederland een bijzonder relevante vraag nu we in Afghanistan geconfronteerd worden met een tegenstander die nietsontziende methoden gebruikt om de overwinning te behalen. Er wordt wel beweerd dat de missie van de NAVO en Nederland in Afghanistan kansloos is als we niet dezelfde strijdwijze gebruiken als de tegenstander.
Lees verder...Naar een mosli-christo-dom in Pakistan?
Recensie
N.a.v. Theodore Gabriel, Christian Citizens in an Islamic State. The Pakistan Experience (Hampshire: Ashgate, 2007, 132 blz., ₤16,99, ISBN 978-0-7546-6036-1).
Hoewel Pakistan sinds 2002 door de Verenigde Staten wordt gezien als bondgenoot in de strijd tegen het moslimterrorisme, staat het land op de ranglijst christenvervolging van OpenDoors op de dertiende plaats. In zijn studie Christian Citizens in an Islamic State. The Pakistan Experience onderzoekt de Britse socioloog en theoloog Theodore Gabriel niet alleen de oorzaken van de moeizame verhouding tussen christenen en moslims in Pakistan, maar stelt hij ook dat er mogelijkheden zijn om deze relatie te verbeteren.
Geloof en migratie in Nederland sinds 1945
Inleiding in de theorievorming
Immigratie is een historische contante in de Nederlandse geschiedenis. Om allerlei redenen vestigden mensen zich hier en droegen bij aan de diversificatie van het Nederlandse christendom. Welke rol speelt het geloof in de strategieën van de migranten om hun migratieplannen te verwezenlijken? Welke nieuwe interpretaties van het geloof ontstaan op die manier? Na een inleiding in de migratiegeschiedenis van de komst van recente religieuze stromingen naar Nederland schets ik aan de hand van recent onderzoek de betekenis van het geloof voor de migratie-ervaring, voor de aanpassingstrategieën van migranten en voor de opkomst van een theologie van de migratie.
Lees verder...Europa's religieuze toekomst in gevaar?
Recensie
n.a.v. Philip Jenkins, Gods werelddeel. Christendom, islam en de religieuze crisis in Europa (Amsterdam: NieuwAmsterdam Uitgevers, 2010), ISBN 978-90-468-0788-0, 480 blz., € 29,95.
Lees verder...