RSSVan de Stille Zuidzee tot de ‘Frankfurter Buchmesse’
Beeldvorming in het Journael van Willem Schouten en de reiscollectie De Bry (1618–1619)
De reis rond de wereld die admiraal Jacob le Maire en schipper Willem Cornelisz Schouten maakten tussen 1614 en 1617 is blijven voortleven als een vermetele – en mislukte – poging van een Amsterdamse koopman om via een route 'om de West' het specerijenmonopolie van de machtige Verenigde Oost-Indische Compagnie te doorbreken.
Lees verder...Een predicant isser hoochnodigh
Bronnen in het Zeeuws Archief voor de kerkelijke geschiedenis van West-Indië
Zeeuwen hebben in de zeventiende en achttiende eeuw een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van de gebieden aan de noordoostkust van Zuid-Amerika, de zogenaamde Wilde Kust, en in het Caribische gebied. Het eiland Tobago stond bekend als Nieuw Walcheren, en aan de rivieren Demerary, Essequlbo, Pomeroon en Berbice, in het tegenwoordige Frans en Brits Guyana, lagen ooit nederzettingen en plantages met namen als Vlissingen en Nieuw Middelburgh.
Lees verder...A.W.F. Idenburg: een ‘ethicus’ binnen antirevolutionaire kaders
In het najaar van 1918 began de nationalistische heweging in Nederlands-Indië die luidruchtig om meer invloed van de inheemse bevolking op het bestuur van de kolonie te eisen. Hierdoor ontstond onrust. Die onrust bracht de hoogste ambtenaar van het Nederlands bestuur, gouverneur J.P. van graaf Limburg Stirum, tot het maken van een strategische stap naar voren. Op 18 november 1918 werd namens hem een verklaring afgelegd, waarin hij een verruiming van de bevoegdheden van de zogenoemde Volksraad aankondigde. Deze pas opgerichte Volksraad was een soort pseudo- parlement voor de koloniale onderdanen...
Lees verder...Golven van geweld
Het conflict in de Molukken, 1999-2002
Toen in januari 1999 het nieuws over het geweld in de Molukken bekend werd in Nederland, overheerste ongeloof bij al degenen die zich bij de Molukken betrokken voelen. Geschokt en vol verbazing namen zij kennis van de ontwikkelingen in de Molukken, waar volgens het algemene beeld moslims en christenen sinds eeuwen met elkaar in vrede leefden. Ron Habiboe ontwart de econcomische, sociale, etnische en politieke lijnen die in het conflict in de Molukken door elkaar lopen en maakt een voorlopige balans op.
Lees verder...De verbreiding van het christendom in de Molukken
Elders in dit nummer geeft Chris van Fraassen aandacht aan de vervlechting van religieuze, politieke en commerciële belangen bij de expansie van islam en christendom op de Molukse eilanden. Daarom staan in deze bijdrage binnenkerkelijke factoren centraal die van belang waren bij de verbreiding en de vormgeving van het christelijk geloof in dat gebied. De relatie tussen christenen en niet-christenen blijft hier buiten beschouwing.
Lees verder...Kerk en staat op Banda Neira
De 'onbillijke eisch' van een kerkenraad
We zijn getuige van een vergadering van de kerkenraad op Banda Neira, een kleine 250 jaar na zijn instelling. De vergadering van 1 november 1854 is nagenoeg voltallig, de notulen van de vorige vergadering zijn voorgelezen en goedgekeurd, de ingekomen stukken zijn afgehandeld. De voorzitter, de uit Nederland afkomstige predikant J.W.C. van Steeden, neemt het woord en vraagt of "het niet wenschelijk en noodzakelijk te achten zij [dat] er door den kerkeraad der protestantsche gemeente eene ernstige poging worde aangewend tot afschaffing van het bij de kampongs dezer eilanden gebruikelijke tjakaleley-spel."
Lees verder...Islam in de Molukken
Een wereld in gisting
De Molukken bestaan historisch gezien uit drie regio's: de Noord-Molukken: de eilanden Ternate en Tidore met het aanliggende gebied; de Banda-eilanden met Zuidoost-Seram en de zuidelijke eilanden; en de Midden-Molukken: Ambon met het aanliggende gebied. De Noord-Molukken waren in het begin van de zestiende eeuw het enige gebied ter wereld waar de kruidnagel groeide, terwijl de Bandaeilanden de enige regio waren waar de nootmuskaat groeide. Dit artikel schetst hoe de islam de weg van de handel volgde en de Molukken bereikte.
Lees verder...Onvoltooid verleden tijd
De rol van geschiedenis in het conflict op de Molukken
De oorlogen in het voormalige Joegoslavië aan het einde van de vorige eeuw zijn exemplarisch te noemen voor het gebruik van geschiedenis in conflictsituaties.
Lees verder...Transparant 14.1
Themanummer "Molukken"
In 1999 begon in de Molukken (Oost-Indonesië) een burgeroorlog die in de media vooral gepresenteerd als een oorlog tussen moslims en christenen. Bij gebrek aan kennis van de geschiedenis van het gebied en van de intern-Indonesische verhoudingen, waren weinigen in staat de op het oog plotselinge uitbarsting van geweld in de Molukken te duiden, terwijl de strijdende partijen zelf niet aarzelden het machtige vehikel van religie te gebruiken in hun strijd.
Lees verder...Ambon door de ogen van een blinde VOC-dienaar
Recensie
n.a.v. G.E. Rumphius, De Ambonse eilanden onder de VOC zoals opgetekend in 'De Ambonse Landbeschrijving'. Bezorgd door Chris van Fraassen en Hans Straver (Utrecht: LSEM, 2002), 254 blz., € 27,50.
Lees verder...Daar werd iets groots verricht..?
Examenstof "Vier eeuwen Nederland & Indonesië"
"Koloniale oorlogen, Indische baten, suikerbaronnen, koloniale onderdrukking, ethische bevlogenheid, zwarte bladzijden, lijdzame Javanen en klewangwettende Atjeeërs, drieste avonturiers, excentrieke ambtenaren en geldzuchtige ondernemers." Het is een intrigerend rijtje, waarmee C. Fasseur in het voorwoord op zijn Indische gasten (Amsterdam 1992) de negentiende-eeuwse Nederlands-Indische geschiedenis samenvat. Het zou slechts geringe uitbreiding vergen om de opsomming ook de overige eeuwen Nederlandse koloniale geschiedenis te laten bestrijken. Het is daarom geen verrassing dat nagenoeg alle elementen uit het rijtje terug te vinden zijn in de stofomschrijving voor het centraal eindexamen geschiedenis en staatsinrichting 2001 en 2002 (Uitleg, 1999 18a), die gewijd is aan vier eeuwen Nederland en Indonesië. De stofomschrijving is echter niet zozeer intrigerend om de geschiedenis die zij beschrijft, als wel om naar gebreken. Een analyse van de HAVO/VWO-versie.
Zendelingenconferenties in Nederlands-Indië
Zending en elkaar ontmoetende culturen
Vanaf het einde van de 16e eeuw gingen Nederlanders buitengaats, vooral om handel te drijven, maar ook om gebieden te veroveren, landstreken te koloniseren en het christendom te prediken. Zending (en katholieke missie) brachten verschillende culturen met elkaar in aanraking en dat schiep specifieke problemen.
Het christendom stelde nogal eens eisen die moeilijk verenigbaar waren met cultureel bepaalde gewoonten, bijvoorbeeld op het gebied van huwelijk en gezin.
De eerste vrouwelijke zendingsarts in Nederlands-Indië
In 1920 werd Geertruida Johanna Dreckmeijer (1895-1992) als eerste vrouwelijke zendingsarts in dienst van de Gereformeerde Kerken naar Nederlands-Indië uitgezonden. Daar heeft ze meer dan vijftig jaar gewerkt. Voor haar inzet kreeg ze in 1971 zowel de ster van verdienste van de Indonesische regering als de Albert Schweitzer-prijs.
Lees verder...Eerherstel voor de plantage
De positie van de Westerse landbouw in de vooroorlogse Indische economie
Eric Williams, een belangrijk historicus en schrijver en na de onafhankelijkheid de eerste president van Trinidad schreef in 1944: 'Tremendous wealth was produced from an unstable economy based on a single crop, which combined the vices of feudalism and capitalism with the virtues of "neither".'