RSSDe geschiedbeschouwing van Groen van Prinsterer
Lezing jaarvergadering VCH (22 september 1990)
Hartelijk dank voor de vererende uitnodiging op deze morgen voor u te mogen spreken over de geschiedbeschouwing van Willem Groen van Prinsterer. Ik wil bekennen dat ik enige schroom moest overwinnen toen ik de namen hoorde van de andere sprekers die hier voor het voetlicht treden. Hun deskundigheid op dit terrein is ongetwijfeld groter dan de mijne.
Lees verder...De christen en de geschiedenis
In zijn boek Die Welt van Gestern vertelt Stefan Zweig van een historisch ogenblik in zijn leven. Ik citeer er enkele regels uit: "In het Zwitserse grensstation Buchs heb ik najaar 1918 enkele onvergetelijke ogenblikken meegemaakt...
Lees verder...Het Schriftgebruik in Groen van Prinsterers "Handboek der geschiedenis van het vaderland"
Een inventarisatie met enkele kanttekeningen
Het gebruik van de Heilige Schrift in Groens Handboek is een omstreden zaak. De Utrechtse wijsgeer C.W. Opzoomer sprak er smalend over in 1874: "die welbekende geschiedenis des vaderlands, die overal de theologie duimdik opsmeert, bijbeltekst op bijbeltekst stapelt, van bladzijde tot bladzijde u van God spreekt."
Lees verder...De kerken en de jaren zestig
De sleutel van de kennis is weggenomen
Ergens in den lande stond een leraar Latijn voor de eerste keer voor de klas op zijn nieuwe school. Op deze school werd doorgaans begonnen met het voorlezen van een gedeelte dat te maken had met de Bijbel. Die eerste ochtend had het onderwerp te maken met de ontmoeting van Jakob en Ezau bij de Jabbok...
Lees verder...Het boek Handelingen als historische bron
Hoe zag Lucas, de schrijver van het bijbelboek Handelingen der Apostelen, zichzelf als historicus? Om deze vraag te beantwoorden lees ik zijn werk tegen de achtergrond van de antieke historiografische traditie. Zo laat zich een beeld vormen van de opvattingen die hij als geschiedschrijver huldigde en zelfs van de werkwijze die hij erop nahield.
Over de schrijver, Lucas volgens de oudkerkelijke overlevering, is, buiten wat we uit zijn evangelie en het boek Handelingen kunnen afleiden, weinig bekend. Als hij inderdaad dezelfde is als de arts Lucas die Paulus in zijn brief aan de Kolossenzen (4:14) noemt, kan men hem tot de 'geletterden' rekenen. Zijn geschriften, in het bijzonder het boek Handelingen, laten zien dat hij thuis was in de Griekse, misschien ook de Latijnse literaire traditie, dat hij de kneepjes van de retorica beheerste, en dat hij zijn werk als serieuze geschiedschrijving gelezen wilde zien. Van de schrijvers die aan het Nieuwe Testament bijgedragen hebben, is Lucas de meest 'heidense'. Uit de eerste hoofdstukken van Handelingen blijkt dat hij ook in de joods-hellenistische traditie thuis is. Misschien is hij afkomstig uit de kring van de 'godvrezenden' , sympathisanten van het jodendom die zich evenwel niet lieten besnijden. Veel van de eerste niet-joodse christenen waren uit deze kring afkomstig.
Marc Chagall als bevrijder van de Bijbel
uit de serie "In de clinch met de clerus"
In de serie "In de clinch met de clerus" willen we historische personen voor het voetlicht halen die met hun opvattingen of hun optreden zich afzetten tegen de religieuze / kerkelijke stroming waar ze uit voortkwamen, met hun opvattingen of hun optreden als eenling zwak stonden tegenover de vigerende religieuze / kerkelijke stroming of aanwijsbaar het slachtoffer zijn geworden van het kerkelijke / religieuze establishment. In dit nummer: Marc Chagall door Herman Verbeek.
Lees verder...UvA-oratie 13-03-2009
Bijbel hoort thuis in centrum Nederlandse cultuur
Patrick Chatelion Counet bespreekt de wijze waarop de bijbel vanaf zijn entree in de Nederlanden gelezen, gebruikt en misbruikt is. De periode vanaf 1965 kenmerkt zich door postmoderniteit, volksatheïsme, de strijd tussen vrijzinnigheid en conservatisme en de opkomst van de Islam. De bijbel dreigt tot erfgoed te vervallen, maar hoort volgens Chatelion Counet thuis in het centrum van de Nederlandse cultuur.
Lees verder...De Heliand
Christus in Saksisch gewaad. Over ontstaan, inhoud en be- tekenis van de Heliand
Binnen afzienbare tijd zal van de Heliand voor het eerst een vertaling in het Nederlands verschijnen. Dat belooft zonder meer een historische gebeurtenis te worden. Nadat in 1830 het handschrift, na duizend jaar, in druk was uitgegeven, werden in het Duitse en Engelse taalgebied talloze vertalingen en studies over de Heliand gepubliceerd. Nederland en Vlaanderen bleven echter achter. Wel verschenen vertaalde fragmenten, zoals die van Te Winkel, Jelsma en in het Fries van de hand van Obe Postma, maar het wachten was op een integrale vertaling in het Nederlands. Die zal nu eindelijk verschijnen.
Lees verder...