RSSPresentatie boek Van Deursen
Op vrijdag 5 november 2010 werd op het Driestar Educatief in Gouda een bundel gepresenteerd met opstellen uit het oeuvre van de historicus A.Th. van Deursen: De geest is meer dan het lichaam. Opstellen over geschiedenis en cultuur. De bundel verschijnt bij Bakker-Prometheus en is samengesteld en geredigeerd door geschiedenisdocent Ton van der Schans.
Ligt in het verleden nog het heden?
Een kleine cultuurgeschiedenis
De vraag of de geschiedenis nut heeft, is van alle tijden. In onze tijd is het meest gegeven antwoord op deze vraag dat geschiedenis tot verheldering van ons bestaan leidt. Door het verleden te kennen, krijgen we ook meer zicht op en kennis van onze eigen tijd en wereld. Dit is een zinnige redenering waarover nog veel meer te zeggen valt. Omdat dit al talloos vele malen gebeurd is, doen we het hier deze keer niet opnieuw.
Lees verder...De jaren vijftig als transformatiejaren
De jaren vijftig worden vaak betiteld als saai en ouderwets. Het volgende decennium daarentegen wordt vaak een tijd van vernieuwing en bevrijding genoemd. In dit artikel wil ik nagaan of die tegenstelling wel klopt. Zijn de jaren vijftig wel ouderwets en zonder vernieuwing? Wilde men alles bij het oude laten?
Met de jaren vijftig bedoel ik de jaren 1945-1960. De jaren direct na de Tweede Wereldoorlog neem ik hierbij mee, die vijf jaar zijn 'puinruimjaren' geweest met de eerste stappen naar herstel en wederopbouw. We willen in dit artikel eerst kort zowel de jaren zestig als de jaren vijftig schetsen en daarna onze vraagstelling beantwoorden.
Van Burckhardt tot Burke
Over de troost en de pretentie van de cultuurgeschiedenis
Geen mens valt samen met het ogenblik waarop hij leeft. Het heden gaat altijd gepaard met de herinnering aan het ervarene en met de verwachting van wat morgen of overmorgen, met Kerstmis of volgend jaar zomer staat te gebeuren. Deze schaduw die de mens met zich meedraagt, is gelijktijdig de rijkdom van de menselijke geest.
Symbolen worden tot cimbalen
Geschiedenis als groeiende gelijktijdigheid
Een vrouw komt bij de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung en vertelt hem dat ze gedroomd heeft van een scarabee; terwijl ze dit vertelt, vliegt dit kevertje het raam van de kamer van Jung binnen en landt op zijn bureau. Dit is het beroemdste voorbeeld van synchroniciteit; het gelijktijdig optreden van samenhangende gebeurtenissen, zonder dat er sprake is van een normaal oorzakelijk verband. Het genoemde voorval is zo opmerkelijk dat er wellicht een verband moet bestaan. De vraag is: welk verband?
Lees verder...Mislukte Schorskes-imitaties
Recensie
n.a.v. Jan Bank en Maarten van Buuren, 1900. Hoogte van burgerlijke cultuur (Den Haag: SDU, 2000) 624 blz., fl. 95,00
Lees verder...Johan Huizinga: Christianus Infirmissimus?
Eén van de allermooiste portretten die de tekenaar Jan Veth heeft gemaakt is het portret van Huizinga's eerste vrouw, Maria Vincentia Schorer. Na een zeer gelukkig huwelijk, dat maar twaalf jaar heeft geduurd, verloor Johan Huizinga zijn vrouw in 1914 aan de dood. Pas enkele jaren daama kon en durfde Jan Veth het naar een foto getekende portret aan Huizinga op te sturen. De sobere taal van de briefwisseling tussen die twee – Jan Veth die het portret steeds nog onaf vindt, Johan Huizinga die het pakketje met angst en beven uitpakt – verraadt een diepe vriendschap. Na de dood van Jan Veth schreef Huizinga over de tekenaar een prachtig portret in woorden.
Lees verder...De 'Haanstra-gedachte'
Een negentiende-eeuwse visie op onderwijsvernieuwing
Onderwijsvernieuwing is de afgelopen jaren veel in het nieuws geweest. Hoewel vooral in het middelbaar onderwijs er de laatste tijd wel geluiden te horen zijn die duiden op vernieuwingsmoeheid, is onderwijsvernieuwing in het basisonderwijs nog aan de orde van de dag. De tijd dat alleen Jenaplan en Montessorischolen zich uitdrukkelijk met vernieuwing bezighielden is voorbij.
Lees verder...De metamorfose van de wereld
Recensie
n.a.v. Peter Conrad, De metamorfose van de wereld. De cultuurgeschiedenis van de twintigste eeuw (Amsterdam: Anthos/Manteau, 1999), 895 blz., fl. 125,00.
Lees verder...