Ligt in het verleden nog het heden?

Een kleine cultuurgeschiedenis

De vraag of de geschiedenis nut heeft, is van alle tijden. In onze tijd is het meest gegeven antwoord op deze vraag dat geschiedenis tot verheldering van ons bestaan leidt. Door het verleden te kennen, krijgen we ook meer zicht op en kennis van onze eigen tijd en wereld. Dit is een zinnige redenering waarover nog veel meer te zeggen valt. Omdat dit al talloos vele malen gebeurd is, doen we het hier deze keer niet opnieuw.

Lees verder...

De jaren vijftig als transformatiejaren

De jaren vijftig worden vaak betiteld als saai en ouderwets. Het volgende decennium daarentegen wordt vaak een tijd van vernieuwing en bevrijding genoemd. In dit artikel wil ik nagaan of die tegenstelling wel klopt. Zijn de jaren vijftig wel ouderwets en zonder vernieuwing? Wilde men alles bij het oude laten?
Met de jaren vijftig bedoel ik de jaren 1945-1960. De jaren direct na de Tweede Wereldoorlog neem ik hierbij mee, die vijf jaar zijn 'puinruimjaren' geweest met de eerste stappen naar herstel en wederopbouw. We willen in dit artikel eerst kort zowel de jaren zestig als de jaren vijftig schetsen en daarna onze vraagstelling beantwoorden.

Lees verder...

Van Burckhardt tot Burke

Over de troost en de pretentie van de cultuurgeschiedenis

Geen mens valt samen met het ogenblik waarop hij leeft. Het heden gaat altijd gepaard met de herinnering aan het ervarene en met de verwachting van wat morgen of overmorgen, met Kerstmis of volgend jaar zomer staat te gebeuren. Deze schaduw die de mens met zich meedraagt, is gelijktijdig de rijkdom van de menselijke geest.     

Lees verder...

Symbolen worden tot cimbalen

Geschiedenis als groeiende gelijktijdigheid

Een vrouw komt bij de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung en vertelt hem dat ze gedroomd heeft van een scarabee; terwijl ze dit vertelt, vliegt dit kevertje het raam van de kamer van Jung binnen en landt op zijn bureau. Dit is het beroemdste voorbeeld van synchroniciteit; het gelijktijdig optreden van samenhangende gebeurtenissen, zonder dat er sprake is van een normaal oorzakelijk verband. Het genoemde voorval is zo opmerkelijk dat er wellicht een verband moet bestaan. De vraag is: welk verband?

Lees verder...