RSSTransparant 21.2
Onderwijsnummer "De Republiek"
Hier vindt u het redactioneel en de vragen die horen bij het eind maart 2010 verschenen themanummer van Transparant over de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in de zeventiende eeuw. Dit nummer is toegespitst op het examenonderwerp geschiedenis voor middelbare scholieren havo/vwo.
Slavernij en slavenhandel in de Gouden en Zilveren Eeuw
Slavernij: 'niet strydig tegen de christelyke vryheid'?
Het is druk op 27 mei 1742 in de Kloosterkerk in Den Haag. Alle banken zijn bezet en nog stromen de mensen binnen. Als ook de laatsten een staanplaats hebben gevonden, begint de dienst. De ouderling van dienst brengt een jonge predikant binnen: de 25-jarige Jacobus Elisa Joannes Capitein. De jeugdigheid van de predikant is echter niet de reden dat zovelen zijn gekomen om hem te horen. Nee, ze komen voor iets anders: het is de eerste zwarte predikant die voorgaat op een Nederlandse kansel!
Bronzen Eeuw
Armoedebestrijding in de zeventiende eeuw hard nodig
'Hebt elkander toch hasrtelijk lief', zo laat Godfried Bomans de hoofdpersoon in het boekje Pieter Bas zeggen. Het zou een aardig thema zijn voor een preek. Naastenliefde is immers een van de kernen van het christelijk geloof. Daarbij hoort ook het zorgen voor hen die aan de rand staan: de armen, de gehandicapten, de weduwen. Sinds jaar en dag is dit een taak voor de diaconie. Hoe was dit echter in de Gouden Eeuw geregeld? Buitnelanders verbaasden zich in de Gouden Eeuw over de goede Nederlandse armenzorg. Toch is het merkwaardig dat ongeveer de helft van de bevolking amper kon rondkomen. Nederland was ook toen geen polderparadijs
Lees verder...Een verlichte dominee in de Republiek
Een blik op Verlichting, politiek en religie in de Republiek
Hij was tegen Spinoza. Toen hij voor de Provinciale Staten van Overijssel verscheen, zei hij dat hij nooit spinozisme, maar slechts orthodoxie had geleerd. Toch werd Frederik van Leenhof, predikant te Zwolle, in 1712 uit de gereformeerde kerk gezet. Hij had een gedachtegoed verkondigd dat misschien niet spinozistisch, maar in ieder geval onaanvaardbaar radicaal was. De geschiedenis rondom Van Leenhof laat zien dat de Verlichting in Nederland zich niet beperkte tot filosofische werken van geleerden die buiten of op de rand van de religieuze gemeenschap stonden.
Lees verder...Rijk verwacht, arm gebleken
De bijdrage van de hugenoten aan de economie
In dit artikel wil ik nagaan welke bijdrage de hugenoten hebben geleverd aan de Nederlandse economie aan het einde van de zeventiende eeuw. Lange tijd bestond de idee dat de hugenoten een positieve impuls hebben gegeven aan die economie, maar tegenwoordig wordt de economische bijdrage ter discussie gesteld.
Lees verder...De WIC en zending
'Den name Christi verbreit ende der Compagnies dienst gevordert naer behooren'
Sinds de jaren 1590 waren kooplieden en kapers uit de Republiek actief in Guinea', de westkust van Afrika, in de Caribische wateren en langs de noordoostkust van Zuid-Amerika. Ze vormden kleine compagnieën om uit Guinea specerijen, goud en ivoor te halen en uit West-Indië vooral suikerriet, verfhout en zout. De Caribische eilanden leverden ook zout en wat verfhout, maar dienden vooral als steunpunten voor de Kaapvaarders.
Lees verder...De draagbare Gouden Eeuw
Een selectie van studies over de Republiek
De Gouden Eeuw op een iPad? Dat zal waarschijnlijk niet zo lang meer duren. Maar een echte historicus kan natuurlijk niet zonder de geur van boeken. Wie kent het beeld niet? Vaak is de verleiding te groot, het aantal boeken te veel en de doos met aankopen te zwaar. Het aanbod is simpelweg te groot. Zeker als het gaat over de Republiek der Verenigde Nederlanden. Maar de echte liefhebber is kritisch. Een keuze maken is moeilijk, zo niet onmogelijk. Hier toch een kleine – nog net draagbare – selectie van studies die u zeker niet mag missen.
Lees verder...De digitale Gouden Eeuw
Er is uiteraard geen ontkomen aan, ook de Gouden Eeuw gaat digitaal, met alle gevolgen van dien. Op het forum van "Marokko.nl" heet Willem van Oranje een 'massamoordenaar', die op dit moment in de hel te vinden is. Elders wordt getwist over de vraag of hij nu katholiek of protestant was. Daar moet u dus niet wezen. Waar wel?
Lees verder...