RSSTransparant 20.2
Themanummer "Het Calvijnjaar"
Transparant 20.2 is een interessant themanummer over de 500 jaar geleden geboren Johannes Calvijn. U kunt hier het redactioneel van Ton van der Schans lezen...
Lees verder...Beeldenstorm op Calvijn
Het is op zijn minst opvallend hoe van velerlei zijde, dat wil zeggen door voor-, en tegenstanders van Calvijns theologie, een pleidooi wordt gedaan voor een eerherstel van de persoon Calvijn, Calvijns denken en betekenis, en zelfs van het zo lang bekritiseerde calvinisme. Het Calvijn-jaar 2009 biedt een mooie aanleiding tot een dergelijke storm op bestaande Calvijn-beelden. Eerlijk gezegd is zo’n 'beeldenstorm' ook dringend noodzakelijk. Het bestek van dit artikel is weliswaar te beperkt om al die beelden bij langs te lopen, maar een paar daarvan kunnen mogelijk bijgesteld, dan wel verwijderd worden.
Over Calvijn
Vijf vrijmoedige stellingen
De wereld herdenkt Calvijn, en dat is niet van gevaar ontbloot. Er zou een interessante studie te schrijven zijn over de manier waarop groepen en personen zich Calvijn de eeuwen door hebben toegeëigend (een studie zoals die al wel over Erasmus is geschreven). Dan zal blijken dat het beeld van Calvijn telkens weer is vervormd door contemporaine behoeften, die vooral op een bevestiging van het eigen gelijk is gericht. Calvijn heeft zo de eeuwen door onze ergste angsten bevestigd en onze diepste gevoelens bevestigd - van het boek van de fijngevoelige Stefan Zweig over de vreselijke Calvijn, de tiran (1936), tot de glossy Calvijn van een nieuwe generatie refo's, tot de Calvijn van L.M.P. Scholten, geschilderd naar het boek van J. van der Haar over het geestelijke leven bij Calvijn.
Lees verder...Het neocalvinisme en de verbreiding van het calvinisme
Anders dan bijvoorbeeld de moderne devotie is het calvinisme niet een beweging die in de Nederlanden haar oorsprong vindt. Iemand als Petrus Hofstede de Groot stond er om die reden in de negentiende eeuw kritische tegenover: wilde Nederland weer tot bloei komen, dan zou ze niet bij een uitheemse beweging als het clavinisme moeten aansluiten, maar veeleer bij inlandse vroomheidsbewegingen als de moderne devotie. Daar lagen de Nederlandse wortels van een gereformeerde theologie.
Lees verder...Waren Calvijn en het calvinisme in Nederland?
Historiografie over Calvijn
Dit artikel gaat over de vraag die als titel boven deze bijdrage staat. De vraag is simpel te beantwoorden. Calvijn is nooit in Nederland geweest. Onder Nederland verstaan we in dit artikel de Nederlanden tijdens de levensperiode van Calvijn van 1509-1564, zowel de zuidelijke als de noordelijke. Ze worden ook wel de zeventien gewesten of - Nederlanden genoemd. In deze tijd had Karel V (1500-1558) namelijk zeventien titels over evenzovele gebieden of steden verzameld.
Lees verder...Calvijn, theoloog in context en conversatie
Een van de meest merkwaardige voorbeelden van een appreciatie van Calvijn als theoloog vinden we in een biografie van een eeuw geleden. De Schotse 'bachelor of divinity' Hugh Y. Reyburn besluit zijn sympathieke en redelijk betrouwbare levensbeschrijving van de reformator van Genève met een voor calvinisten wel erg schokkende vergelijking.
Lees verder...Calvijn en de burgerlijke overheid
Voor Calvijn diende heel het leven in het teken te staan van de bevordering van Gods eer. Juist vanuit dat perspectief sprak hij ook de overheid aan en normeerde hij de staat aan christelijke principes. Omdat hij tegelijkertijd het eigen recht en de zelfstandigheid van de kerk als geestelijke regering erkende, legde hij daarmee ook de grondslag van een gereformeerde visie op de verhouding tussen kerk en staat. Een absolute scheiding is on-Calvijns. Kerk en staat vormen een eenheid in verscheidenheid.
Lees verder...Calvijn en de economie
'Calvijn natuurlijk', antwoordde een medewerker van De Nederlandsche Bank op de vraag van een journalist waarom Nederlanders zo zuinig zijn. 'Onze calvinistische, protestantse wortels propageren zuinigheid en soberheid. Spaarzaamheid geldt van oudsher in Nederland als een van de burgerlijke deugden. Samen met godsvrucht, eenvoud en soberheid.'
Lees verder...Calvijn en de natuurwetenschappen
Van de zeven werktitels voor de bijdragen aan dit themanummer van Transparant was er één in vraagvorm gesteld: "Hoe keek Calvijn aan tegen de relatie religie en wetenschap?" De nadere invulling die eraan gegeven werd, bestond uit twee vragen: "Stond hij open voor nieuwe ontdekkingen? Draaide bij hem de zon om de aarde, of de aarde om de zon..?"
Lees verder...