RSSIn de klauwen van de Inquisitie
Recensie
Ondanks de grote belangstelling die in het vroeg-zestiende eeuwse Spanje voor het reformatorisch en vooral erasmiaans gedachtengoed bestond, is de Reformatie er nooit van de grond gekomen. Historici wijten dit, naast kerkelijke hervormingen ingezet door Kardinaal Cisneros nog voor de dageraad van de Reformatie, voornamelijk aan de ijzingwekkende efficiëntie van de Spaanse Inquisitie. Oorspronkelijk opgericht om het geloofsleven van conversos (bekeerde Joden en Moren) te controleren, richtte zij zich vanaf het midden van de zestiende eeuw in toenemende mate op protestanten.
Lees verder...Geloof en geschiedenis in Noord-Amerika
Een dubbelinterview met Hubert Krijgsman en Keith Se- well
‘Er is een renaissance gaande in Noord-Amerika op het gebied van christelijk wereldbeschouwelijk denken. Ook in de geschiedbeoefening is er veel meer ruimte gekomen voor een specifiek christelijke benadering. Maar ik geloof dat die ruimte nog veel beter benut zou moeten worden’. Aan het woord is dr. Hubert Krijgsman, één van de drie professoren van de geschiedenisfaculteit van Dordt College in Iowa. Van dit drietal is verder nog dr. Keith Sewell – Engelsman van geboorte en enkele jaren geleden overgekomen uit Australië – aangeschoven voor een gesprek over hun visie op geloof en geschiedenis, de nieuwe evangelical historiography en hun werk als christen-historici in een Noord-Amerikaanse context.
Lees verder...Ten strijde tegen de mythe van het bevrijdende geweld
Alternatieven voor oorlog in de Amerikaanse geschiedenis
Met de verdrijving van Saddam Hoesein uit Irak is er weer een oorlogshoofdstuk aan de Amerikaanse geschiedenis toegevoegd. Juist daarom intrigeerde een kritisch boek over geweld in de Amerikaanse geschiedenis me, ook omdat het door een Canadese uitgever op de markt gebracht werd. Hoewel de auteurs, James C. Juhnke en Carol M. Hunter, geschiedenis doceren aan Amerikaanse instellingen die in de traditie staan van de zogenaamde vredeskerken (Quakers en Mennonieten) hebben ze wellicht een buitenstaander nodig om hun visie te kunnen presenteren.
Recensieartikel n.a.v. James C. Juhnke en Carol M. Hunter, The Missing Peace. The Search for Nonviolent Alternatives in United States History (Kitchener Ontario: Pandora Press, 2001) isbn 1-894710-13-4, 321 pag. $26,50.
Storm in the Community
Recensie
n.a.v. Jozeph Michman en Marion Aptroot, Storm in the community. Yiddish polemical pamphlets of Amsterdam Jewry 1797-1798 (Cincinnati: Hebrew Union College Press 2002) 527 pag.
Historische werkelijkheid en verlossingsidee
Vaderlandse geschiedenis in de Leicester-cyclus van me- vrouw Bosboom-Toussaint
Voor historici, en zeker voor christen-historici, zijn de Leicesters-romans van mevrouw Bosboom-Toussaint bijzonder interessant. Behalve een boeiende beschrijving van een periode van de Nederlandse geschiedenis die Fruin merkwaardig en Groen mysterieus noemde, vinden we hier tevens, explicieter dan in ander werk van mevrouw Bosboom, één leidend idee dat de hele cyclus draagt en de historische feiten in een hoger, geestelijk-zedelijk verband plaatst. Dit leidend idee is het christelijk idee van verlossing.
Lees verder...Verantwoording dragen voor het verleden
Contacten tussen de GKV en de NGK
Valt met historisch onderzoek helderheid te brengen in kerkstrijd die enkele decennia geleden leidde tot een kerkscheuring in de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt)? Vorig jaar kwam in het Groningse Zuidhorn de synode bijeen van deze Kerken. Een van de onderwerpen die er besproken werd, was het verzoek om een onderzoek te starten naar de kerkstrijd in de jaren zestig die leidde tot het ontstaan van de Nederlands Gereformeerde Kerken. Frappant was de conclusie die de synode trok: dat een historisch onderzoek niet nodig was, omdat er toch geen reden was om de besluiten die destijds zijn genomen te herzien. Die reden zou er pas zijn wanneer die gronden wél gevonden zouden worden…
Lees verder...Proefschrift over een arts in Oud-Beijerland
Recensie
n.a.v. P.G.M.G. Perneel, Het beroepsjournaal van dr. J.F.Ph. Hers, arts te Oud-Beijerland (1881-1915). Een reconstructie van een plattelandspraktijk omstreeks 1900 (Rotterdam: Erasmus Publishing, 2000), 326 blz., €27
Vervolgens 'werd besloten tot de sectio Caesarea over te gaan'. De 'instrumenten (werden) gereedgemaakt, de vrouw schoongemaakt en op eenen tafel gelegd'. De operatie kon beginnen… Eén van de 'leukste' voorvallen, beschreven in het proefschrift van de in 2000 gepromoveerde Philip Perneel. Perneel gebruikte, bij zijn onderzoek naar een dokterspraktijk rond 1900, een unieke bron. Zevenentwintig cahiers vol met aantekeningen, in dagboekvorm, van de Oud-Beijerlandse dokter J.F.Ph. Hers (1854-1915). Hoewel niet iedere periode van de artsenpraktijk in de dagboeken even uitgebreid is beschreven, bieden de aantekeningen van Hers een fascinerende kijk op de plattelandspraktijk rond 1900. Bovendien is Perneel erin geslaagd om Hers te plaatsen in het Oud-Beijerlandse dorpsleven.
Stoute royalty is onderhoudend
Recensie
n.a.v. J. G. Kikkert, Oranje bitter Oranje boven (Soesterberg: Aspekt, 2002) 476 blz., €24,98;
E. Meeter, Willem I, Willem II. Kranten, kerkers en koningen (Soesterberg: Aspekt, 2002) 223 blz., €22,98.
Interessante case-studie over de Nadere Reformatie
Recensie
n.a.v. P. Verhoeve, Ik ben de Wijnstok en gij de ranken. Een zoektocht naar de nadere reformatie in Wijngaarden tussen 1690 en 1712 (Blassekijn: Bleskensgraaf z.j.) 128 blz., €18,50.
Houdt het weerloze weg van de Leviathan
Opinieartikel
De redactie van Transparant heeft mij gevraagd een korte discussiebijdrage aan te leveren over het thema van dit nummer en daarbij vooral in te gaan op de vraag 'hoe christenen tegen de rol van de overheid in een geïndustrialisaarde samenleving zouden moeten aankijken'. Ik smaak bovendien het genoegen dat deze bijdrage zal worden afgedrukt naast een interview met de VU-econoom Bob Goudzwaard, die ik – en dat zeg ik er maar gelijk bij – medeverantwoordelijk moet houden voor een omslag in het christelijke politieke denken die ik zeer betreur.
Lees verder...Transparant 14.3
'Je rekenschap geven van je uitgangspunten behoort tot de meest gedisciplineerde benadering van het vak.' De Britse christen-historicus professor dr. Keith Sewell, verbonden aan het Dordt College in de Amerikaanse staat Iowa, windt er in het gesprek dat Roel Kuiper in deze Transparant met hem en zijn collega heeft, bepaald geen doekjes om.
Lees verder...Keizers sterven niet in bed...
Recensie
n.a.v. Fik Meijer, Keizers sterven niet in bed(Amsterdam: Athenaeum-Polak & Van Gennep, 2001) 237 blz., €19,95.
Romeinse keizers waren hun leven nooit zeker, zegt Fik Meijer in zijn boek over het grote imperiale sterven. En inderdaad, van de 87 keizers die het Romeinse Rijk kende, kwamen er maar een handjevol vreedzaam aan hun einde. Dat was in het begin, tijdens de relatief rustige tweede eeuw en later, na de kerstening van Rome. Christelijke keizers werden niet minder vaak afgezet, maar konden behalve ter dood gebracht ook nog bisschop worden gemaakt in een ver verbanningsoord. Het overkwam Avitus in 456 en Glycerius in 474.