Websignaleringen

Migratie

Biemond-Boer, B.

Het thema migratie is populair en onderzoekers kunnen achter het internet hun hart ophalen. Dat lijkt me een gerechtvaardigde conclusie na een avondje surfen over het net. Zo heeft de – stevig door migrantenorganisaties gesubsidieerde – website van het Centrum voor de Geschiedenis van Migranten (CGM) in 2010 de prijs gewonnen voor de beste historische themawebsite. Vijfeeuwenmigratie.nl geeft dan ook toegang tot heel veel historisch materiaal. Er zijn allerlei links te vinden naar websites, databases, er staan pdf's en filmpjes op en, niet onbelangrijk, allerlei literatuurverwijzingen voor de serieuze onderzoeker. Het feit dat de informatie op deze site gestuurd wordt door een team van migratiewetenschappers maakt het allemaal nog mooier.

Vijfeeuwenmigratie verwijst ook naar DANS, de site waarop databases verzameld worden die door historici zijn aangelegd. Dat onderzoekers dat materiaal ter beschikking stellen is heel mooi. Erg makkelijk in het gebruik, is de site echter niet.

Daarnaast besteden verschillende archieven en musea speciale aandacht aan migratie. Zo had het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem in 2010 een tentoonstelling over de komst van migranten, en dit jaar over de effecten van migratie met de tentoonstelling 'Hollandse Nieuwe.' Op hun site is alle informatie bij deze tentoonstelling én een aantal mooie filmpjes te vinden.

Een pionier op het gebied van migratieonderzoek is het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis. Het is daarom niet vreemd dat ook zij veel aan te bieden hebben over dit onderwerp. Zo hebben ze veel archieven van migrantenorganisaties verzameld die goed te vinden zijn via deze site. Ook staan er mooie foto's (als onderdeel van het Historisch Beeldarchief Migranten) en cartoons op (gewoon onderdeel van de beeldcollectie van het IISG). Verder staat er ook nog zoveel prachtig ander authentiek materiaal op deze site, dat het gevaar wel heel groot is om een hele avond te blijven doorklikken alleen op deze site.

Wie meer wil dan alleen filmpjes en korte infoteksten, is - migratie rondom - de VOC een mooi onderwerp. Het Nationaal Archief biedt namelijk digitaal de personeelsadministratie van de VOC-opvarenden tussen 1633 en 1794 aan. In een paar minuten kom ik te weten dat uit de huidige vissersplaatsen rondom mijn woonomgeving geen enkele soldaat of matroos heeft meegevaren met een VOC-schip, terwijl de boerendorpjes wél verschillende soldaten leverden.

Er komt gelukkig nog meer aan op dit gebied, al moeten we nog even geduld hebben. Het Gemeentearchief Rotterdam is namelijk bezig met het digitaliseren van de archieven van de Holland-Amerika Lijn (HAL). Maar liefst 2,5 miljoen passagiers hebben van de diensten van deze maatschappij gebruik gemaakt. De passagierslijsten bevatten vaak veel interessante informatie: niet alleen de naam van de hoofdpassagier, maar ook de reissom die is betaald en het aantal mensen dat meereisde. Verder werd genoteerd waar de reizigers waren opgestapt en waar ze van boord gingen. Sommige lijsten bevatten ook zogenoemde vervoers- en overvrachtsstaten, waarop de medewerkers van de HAL een gewicht noteerden. Menig passagier nam huisraad mee op de boot, een enkeling verscheepte zelfs zijn auto naar de andere kant van de oceaan.

Intussen biedt de het Gemeentearchief Rotterdam al wel – na enig zoeken – een prachtig dossier aan over migratie naar Rotterdam vanaf de Middeleeuwen. Ik leer over stille migranten als de nu in Rotterdam wonende 16.000 Kaapverdianen, die toch nog niet geheel geïntegreerd zijn, maar ook over de Duitse dienstbodes die aan het begin van de twintigste eeuw in grote getale naar Rotterdam trokken. Alles is voorzien van literatuurtips en van (links naar) prachtig beeldmateriaal, zoals de op deze pagina overgenomen foto van een migrante die voor 'slechts' 275,- gulden een sponsor zoekt. Wat mij betreft wordt dit de historische website van het jaar 2011!

 Website van Vijfeeuwenmigratie

 Migratiecollectie van het IISG

Jaargang 22 (2011) No 4

Trefwoorden: Migratie, Internet & geschiedenis, Emigratie.