Transparant 22.3

Onnekink, D.

Eind juli is de nieuwe Transparant, nummer 22.3, verschenen. Dit keer niet een specifiek themanummer, maar als één woord de lading van dit nummer dekt, is het wel 'identiteit'. Het redactioneel van David Onnekink kunt u hier alvast lezen.

Afgelopen week werd bekend dat de overheidssubsidie van het Nationaal Historisch Museum zal aflopen. Daarmee lijkt een controversieel project een zachte dood te sterven, hoewel het NHM op kleinere schaal nog actief zal zijn. Met name de discussie over het al dan niet verwerken van de nationale canon leverde veel debat op; de directeuren verwierpen de klassieke, chronologische canon en kozen voor een meer postmoderne thematische indeling. De nationale canon zelf op zijn beurt was ook al controversieel; was er wel zoiets als een nationale canon? En wie bepaalde die dan? De selectie van gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis leek onlosmakelijk verbonden met de perceptie van nationale identiteit. Wat was Nederland eigenlijk? Velen klaagden over het tekort besef van de internationale rol van Nederland, of er werden juist lokale canons gemaakt. Een aantal christen-historici kwam zelfs met een eigen canon waarin de religieuze geschiedenis van Nederland meer expliciet uit de verf kwam. De 'strijd' om de geschiedenis lijkt een strijd om identiteit te zijn.

De afgelopen jaren staat juist identiteit centraal in wetenschappelijk onderzoek, zeker ook onder historici. In toenemende mate wordt identiteit niet beschouwd als statisch, maar als dynamisch en geconstrueerd. En dat niet alleen: identiteiten zijn fluide en bewegen zich op meerdere vlakken. Deze wat postmoderne benadering is door veel christenen bekritiseerd, en wordt op de korrel genomen door onze voormalige hoofdredacteur Ton van der Schans in zijn artikel over christelijke politiek in dit nummer. Van der Schans stelt traditie en herkenbare identiteit tegenover de versnipperde identiteiten van onze moderne, geglobaliseerde samenleving waarin ook gevestigde politieke partijen desintegreren.

Toch merkt ook Van der Schans op dat christenen wel degelijk meerdere identiteiten hebben; ze zijn burgers van een werelds, maar ook van een hemels rijk. Door de eeuwen heen hebben christenen geworsteld met deze duale identiteit. Overigens levert ook de 'nationale' canon dan problemen op. Tony Claydon schreef een prachtige studie over de spanning waarin Engelse christenen de universele boodschap van hun geloof combineerden met hun vaste overtuiging in de waarde van hun eigen nationale Engelse kerk. Uiteindelijk bleven deze twee naast elkaar staan in een spanningsveld. En het is wellicht dat spanningsveld waarin christenen, en dus ook christen-historici, zich blijvend in zullen bevinden.

Dat identiteit ook richtinggevend is voor wetenschappelijk onderzoek blijkt uit twee proefschriften die recentelijk in VCH-kringen zijn verschenen. Al weer een jaar geleden promoveerde ons redactielid Enne Koops op een proefschrift over De dynamiek van een emigratiecultuur, de emigratie van gereformeerden, hervormden en katholieken naar Noord-Amerika in vergelijkend perspectief (1947-1963). En in mei 2011 was het de beurt aan bestuurslid Ewout Klei met een studie getiteld "Klein maar krachtig, dat maakt ons uniek". Een geschiedenis van het GPV, 1948-2003.

In dit nummer vindt u 'identiteit' ook weer ruimschoots terug. Naast het genoemde stuk van Ton van der Schans buigen Gerrit Schutte en Fred van Lieburg zich over de identiteit en geschiedschrijving van A.Th. Van Deursen. Gerrit van der Meulen analyseert de visie van Groen van Prinsterer over de complexe verhouding tussen geloof en burgerschap. Daarnaast nog een artikel van Enne Koops over de aanslagen op Adolf Hitler en een bijdrage van Anne Rispens over strafgeschiedenis en het beschavingsproces.

Tot slot maak ik u nog attent op een nieuwe rubriek, waarin we een aantal websites bespreken die gerelateerd zijn aan een thema. Geert Schipaanboord bijt de spits af met een studie over de Russisch-Orthodoxe kerk. En ook hier komt identiteit weer om de hoek gluren; verrassend genoeg blijkt de Russisch-Orthodoxe kerk bij uitstek een internationale, 'pan-orthodoxe' organisatiestructuur te kennen.

Transparant

Jaargang 22 (2011) No 3

Trefwoorden: Groen van Prinsterer, Christenhistoricus, A.Th. van Deursen.