Abraham Kuyper is niet dood

Interview met Jeroen Koch, de beoogde Kuyper-biograaf

Graaf B. de en T. van der Schans

Het was voor de redactie van Transparant een verrassing te horen dat aan Jeroen Koch is gevraagd de biografie van ‘Abraham de Geweldige te schrijven. Dr. J.P.M. Koch (1962) is universitair docent bij de afdeling Cultuur-, mentaliteits- en ideeëngeschiedenis na 1500 aan de Universiteit Utrecht.

Hij promoveerde in 1994 op een dissertatie over de Duitse historicus Golo Mann. Hij houdt zich bezig met intellectuele geschiedenis van de 19e en 20e eeuw, ideeëngeschiedenis en historiografie. Daarnaast heeft hij belangstelling voor de Europese literatuur van de laatste anderhalve eeuw, Koch is oorspronkelijk van katholieke huize.

Hoe is men eigenlijk bij Jeroen Koch gekomen?

In Utrecht wordt actief voor de zogenaamde derde geldstroom geworven. Aan de faculteit Geschiedenis is een Onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur verbonden dat zich oa. bezig houdt met contractresearch. Het instituut hoorde van de Kuyperstichting, die verbonden is met het CDA, dat men op zoek was naar een Kuyper-biograaf. Dat is natuurlijk een prachtige opdracht. Prof.dr. W.W. Mijnhardt van de afdeling cultuurgeschiedenis wilde die opdracht graag in huis halen en benaderde mij afgelopen december. In principe is het een toezegging voor een jaar. We hebben afgesproken dat ik een pilotstudie schrijf, een soort synopsis vooraf, om te kijken of we daarna verder gaan. Ik zal mijn keuzen in de benadering van het thema bespreken en enkele oriëntatiepunten uiteenzetten. Het kan zijn dat ik na afloop van die periode zeg dat ik er geen vat op heb kunnen krijgen. En beetje koudwatervrees bezit ik eerlijk gezegd wel. Ik kom namelijk niet uit gereformeerde kring en moet een grote achterstand inhalen.

Kon het fonds niemand vinden uit de eigen achterban?

Ik weet slechts dat de Kuyperstichting binnen haar eigen kring niemand kon vinden. Ik kan me voorstellen dat er buiten de Kuyperstichting in Amerika historici zijn die zich met Kuyper bezighouden. In de VS heeft hij nog een grote actuele status. Dat werkt overigens zeer bevreemdend op mij. Voor een modern historicus is het raadselachtig hoe 19e-eeuwse vraagstukken honderd jaar later in bepaalde kringen nog steeds actueel kunnen zijn.

Toch verbaast het ons dat mensen die zo ingevoerd zijn in de materie als de VU-historicus dr. G.J. Schutte of dr. J. de Bruijn de opdracht niet aannemen en een buitenstaander als jij wel. Wat kan jij aan de bestaande Kuyper-literatuur toevoegen?

In de eerste plaats ben ik niet de persoon om hiaten in de secondaire Kuyper-literatuur aan te wijzen. Dat is zo’n enorme lawine, daar kom je niet snel doorheen. Ik heb twee andere doelen. Mijn eerste insteek is het ontwikkelen van een synthese. Ik wil de belangrijkste en meeste recente publikaties bij elkaar brengen en een visie op Kuyper ontwikkelen. Mijn tweede ambitie is het begrijpelijk maken van Kuyper voor een algemeen publiek, niet slechts voor een gereformeerd, katholiek of anderszins gespecificeerd volksdeel, maar voor een breed lezerspubliek. Weinig mensen weten nog meer wat voor rol religie in Nederland speelde, hoezeer onze vaderlandse geschiedenis met de geschiedenis van de kerk verweven was.

 Download het complete interview (pdf)

 Download het complete interview (Word)

Jaargang 10 (1999) No 4 - themanummer Kerk en religie in Duitsland

Trefwoorden: Abraham Kuyper, Interview, Biografie.