Oorzaak en gevolg: Japan en de crisis

Recensie

Tippe, K.

n.a.v. Stewart Ross, De opkomst van Japan en omringende landen (Harmelen: Ars Scribendi, 1997) 76 pag., fl. 32,50 & Stewart Ross, De crisisjaren (Harmelen: Ars Scribendi, 1998) 76 pag., fl. 22,59.

"In de boeken uit de serie Oorzaak en gevolg wordt aan jongeren uitgelegd welke factoren en rol hebben gespeeld bij de belangrijkste gebeurtenissen in de twintigste eeuw en wat daarvan de gevolgen waren." Uit de eerste zin op de achterkant van de boeken uit deze serie wordt meteen duidelijk wat de uitgever beoogt: schrijven voor de jeugd en het duidelijk maken van de oorzaken en gevolgen van belangrijke gebeurtenissen uit de twintigste eeuw. Hier bespreken we twee delen uit deze serie en letten daarbij vooral op de vraag of de hierboven geciteerde pretentie waargemaakt wordt en op de toepasbaarheid van deze boeken in het onderwijs.

Met "De opkomst van Japan en en omringende landen" snijdt auteur Stewart Ross een thema aan, waarover speciaal voor jongeren weinig is geschreven. In de inleiding, "Japan en de Kleine Tijgers", begint de auteur met een citaat, dat tegelijk als eyeopener voor het belang van het onderwerp moet fungeren: een zakenman heeft gezegd dat dat de toekomst van de wereldhandel niet in Europa of de Verenigde Staten, maar in de landen in het westelijk kustgebied van de Grote Oceaan ligt. Evenals bij een aantal andere verwijzingen naar uitspraken van autoriteiten ontbreekt hier een noot. Onder de subtitels "Uit zijn as herrezen" en "Het wonder" geeft Ross aan dat het buitengewoon is, dat de landen in het genoemde gebied vanuit een slechte startpositie in 1945 een zo sterke groei hebben weten te realiseren.

In de inleiding schrijft hij dat het boek zich met betrekking tot de buitengewone groei vier zaken ten doel stelt: 1. Het beschrijven en analyseren van de politieke, sociale en economische omstandigheden die een dergelijke groei mogelijk maakten oorzaken/omstandigheden), 2. Het beschrijven van de gebeurtenissen en uitleggen hoe die konden piaatsvinden, 3. nader ingaan op de gevolgen die deze groei nationaal en internationaal voor het gebied heeft gehad (korte en middellange termijn) en 4. een blik op de toekomst (langetermijnverwachting). De ordening van beschrijving en analyse sluit aan bij de benaderingswijzen zoals we die in het onderwijs kennen.

Het boek is eigenlijk één groot verhaal over hoe Japan en de buurlanden deel krijgen aan de westerse wereldorde. Hoewel het om een buiten-Europees onderwerp gaat, is het door de geringe aandacht voor wat de oosterling beweegt, denkt en gelooft en de relatie daarvan op de bovengenoemde ontwikkeling eigenlijk een zeer eurocentrische benadering. "De oorlog die eigenlijk begonnen was met de Japanse verovering van Mantsjoerije in 1931 waardoor Japan eind 1941 betrokken raakte bij de Tweede Wereldoorlog, markeert een groot hiaat in de opkomst van Japan als wereldmacht." Met deze veelomvattende zin begint Ross het derde hoofdstuk "Oorlog, nederlaag en wedergeboorte". In het citaat komt de serietitel "Oorzaak en gevolg" wel uitzonderlijk tot zijn recht. Door de grote aandacht voor causaliteit is het boek zeer goed gestructureerd en worden heldere lijnen getrokken. Soms zijn de lijnen echter enigszins overtrokken. Alles hangt weliswaar met alles samen, maar niet altijd is er een duidelijk oorzaak-gevolgverband aan te tonen. De kracht van deze serie wordt daarmee op deze en enkele andere plaatsen ook haar zwakte.

 Download de complete recensie (pdf)

 Download het complete artikel (Word)

Jaargang 11 (2000) No 1 - themanummer Het wonder in de geschiedenis

Trefwoorden: Economische geschiedenis, Recensie (artikel), .