Het oudste historische bewustzijn

Recensie

Krabbendam, H.

n.a.v. D. van der Plas, B. Becking en D. Meijer (red.), Geschiedschrijving in het oude nabije oosten. Serie: Suplementen Ex Oriente Lux, III (Leuven/Leiden: Peeters/ Ex Oriente Lux, 2000), 160 blz., euro 25,00

Welk doel hadden de oudste historici met het beschrijven van hun geschiedenis? Zes bestaande specialistische artikelen zijn (uit het Duits of Engels) vertaald en bewerkt om de Nederlandse lezer te informeren over de geschiedbeschouwing in Egypte, Assyrië, Babylonië, de Hettieten en het vroege Israël. Dankzij een bijgewerkte bibliografie kan de lezer de laatste stand van zaken opsporen.

Hoe veel de tijdsbeleving in die tijd verschilt van de onze vanzelfsprekende aanvaarding van de strikt chronologische orde blijkt al uit de beschrijving over het oude Egypte.

In Egypte kan alleen de koning de geschiedenis maken en is het regelmatige patroon van gebeurtenissen belangrijk om de cyclische aard van de geschiedenis te bevestigen.

De twee auteurs (Manfred Weippert en J. Alberto Soggin) van de artikelen over geschiedschrijving in het vroege Israël gaan er beiden vanuit dat dit in een veel latere crisistijd is begonnen omdat er toen pas behoefte ontstond om het (goede) verleden vast te leggen. Ze gaan er tevens van uit dat de boeken van het Oude Testament zelf weer opgebouwd zijn uit talloze bronnen, die een betoog opbouwen over de wijze waarop een vreemd volk (Israël) een groot stuk land in bezit krijgt en later weer verliest. In een positieve slotconclusie laten deze auteurs zien dat deze historische betogen erop gericht zijn om de lezers/hoorders tot verandering van gedrag en inkeer te brengen. Deze artikelen laten zien hoe de modernistische bijbelwetenschap te werk gaat, door als vertrekpunt te nemen dat de mens zijn eigen geschiedenis schrijft en zijn godsdienst vorm geeft. Het zal contemporaine historici verbazen hoe deze vakgenoten hun conclusies met grote stelligheid neerzetten. Blijkbaar hebben die onderzoekers van de oudste overgeleverde geschiedenis minder last van onzekerheid over historische verschijnselen van duizenden jaren geleden dan zij die de omstandigheden van de vorige eeuw bestuderen.

 Homepage van Bob Becking (Universiteit Utrecht)

Jaargang 12 (2001) No 2

Trefwoorden: Israël, Midden-Oosten, Recensie (artikel).