'Hendrikse gaat niet ver genoeg'

Prof.dr. Harry Kuitert over Samen op Weg en de PKN

Koops, E.

De tomtom geeft aan dat ik gearriveerd ben bij de woning van de 86-jarige prof. dr. Harry Kuitert (1924) in Amstelveen. De theoloog, vlot gekleed in jeans en trui, opent de deur en biedt meteen koffie met koek aan. Terwijl Kuitert de versnaperingen regelt, neem ik het ruime interieur in me op. Het panorama wordt bepaald door boeken, veel boeken, en aan de titels op de ruggen te zien gaan ze hoofdzakelijk over theologie.

Het doel van het gesprek is niet om Kuiterts opvattingen over theologie in kaart te brengen; dat is in het verleden al regelmatig gedaan. Transparant wil graag weten op welke manier hij betrokken is geweest bij het Samen op Weg-proces. Op 24 april 1961 gaf Kuitert op een vergadering in Driebergen als een van de zogenoemde 'Achttien' het startschot aan het hervormd-gereformeerde fusieproces. Hoe kijkt hij terug op vijftig jaar Samen op Weg? En hoe hebben historische gebeurtenissen, zoals de Tweede Wereldoorlog en de watersnoodramp, Kuiterts leven bepaald?

Kunt u iets vertellen over uw jeugd in Drachten (1924-1934) en in Den Haag (1934-1943)? Hebt u uw gereformeerde opvoeding als een belasting ervaren, net zoals Jan Wolkers of Maarten 't Hart?

"In Drachten had ik een heerlijke jeugd. Het was een volledig verzuilde wereld, waarin God vanzelfsprekend gereformeerd was. Toen ik in Den Haag woonde was dat anders. Daar had ik de indruk dat mijn ouders enige angst hadden voor de verleidingen van de grote stad. Dat gold voor de gereformeerden in Den Haag als geheel: die pasten daar op hun tellen. Daardoor kreeg ik geen kans me te oriënteren op wat er zoal te koop was in de grote wereld. Verder leidde de oorlog ertoe dat ons gezin nauwelijks buiten de eigen kringen kon kijken. Maar ook in Den Haag heb ik zeker geen gereformeerd trauma opgelopen."

Het gymnasium in Den Haag verbreedde het blikveld van de jonge Kuitert. "Daar had ik voor het eerst contact met andersdenkenden. Voorzichtig begon een proces van losweken uit het eigen gereformeerde milieu. Christelijke leraren, overwegend van hervormde huize, gaven les over de Griekse en Romeinse mythologie. Ze leerden mij om buiten de eigen grenzen te kijken. Ik begon een nieuwe horizon te zien."

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest u onderduiken en raakte u betrokken bij het verzet. Hoe heeft u die periode beleefd?

"Toen ik in 1943 in Den Haag mijn gymnasium had afgerond, moest ik me verplicht melden voor de Arbeitseinsatz. Daar had ik geen zin in en toen ben ik ondergedoken. Ik vertrok naar Utrecht, naar een oom die een bedrijf had en een kamer beschikbaar stelde. Daar heb ik twee jaar gezeten. Ik raakte verzeild in het verzet en beheerde samen met twee andere jongens een wapendepot. Die wapens verstopten we in kleine hoeveelheden tussen de muren van de kamers: stenguns, kneedbommen en handgranaten. Na een tijdje werden we echter verraden. Omdat iemand ons tipte, konden we gelukkig net op tijd ontkomen: de volgende dag stonden de Duitsers voor mijn ooms huis, ze hadden het zelfs omsingeld, maar wij waren juist gevlogen."

Het volledige artikel vindt u in Transparant 22.2

Themanummer bestellen

Bestel het complete nummer, met dit artikel erin, voor slechts €5 door ons een e-mail te sturen (een acceptgiro wordt meegezonden).

 Meer over Harry Kuitert en zijn boeken

 Kuitert in het tv-programma "God in de Lage Landen"

Jaargang 22 (2011) No 2 - Vijftig jaar Samen op Weg

Trefwoorden: Samen op Weg, Interview, GKN.