Een hobbelige tocht door de bebouwde kom

Inleiding 'Vijftig jaar Samen op Weg'

Wallet, B.

Vijftig jaar geleden gaven achttien predikanten de klaroenstoot tot kerkvereniging. Door deze actie werd het verlangen naar eenheid uitgeroepen. Wat bracht hen hiertoe? Hoe werd hun oproep ontvangen? Waarom duurde het nog tot 2003 voordat de 'Verklaring van Vereniging' kon worden getekend?

Het proces naar de vereniging liep niet over de snelweg, maar ging door de bebouwde kom over woonerven met drempels. Er lagen tradities die niet vanachter de tekentafel op te heffen waren. In 1834 vond de Afscheiding plaats en in 1886 volgde door de Doleantie een uittocht uit de Nederlandse Hervormde Kerk (NHK). Zeer kort aangeduid ging het in de Afscheiding om handhaving van de gereformeerde belijdenis en in de Doleantie om terugkeer naar de structuur van de kerkorde van Dordt. In 1892 verenigde de meerderheid van beide bewegingen zich tot de Gereformeerde Kerken in Nederland (GKN). Het effect van deze afscheidingen op kerk en samenleving was groot. De daaruit voortgekomen klimaatverschillen hebben op allerlei manieren doorgewerkt. Het vroeg veel tijd om het vertrouwen in elkaar te winnen en de vastgeroeste beeldvorming over de ander bij te stellen.

Eerste gesprekken

Vanaf de tijd dat de Nederlandse Hervormde Kerk werkte aan een belijdende kerkorde zocht de kerkordecommissie contact met de gereformeerden. In 1948 vond het eerste gesprek plaats met gedeputeerden van de Gereformeerde Kerken over de nieuwe kerkorde. Na een halve eeuw van minimale contacten en doorgaande verwijdering begon men in 1949 aan een serie gesprekken op officieel niveau. Afgevaardigden van de hervormde en gereformeerde synoden verrichtten baanbrekend werk door de ecclesiologische vragen op de agenda te zetten. Zij spraken over het wezen, de gestalte en de grenzen van de kerk; over het apostolaat, de maatschappelijke vragen en de leer aangaande de Heilige Schrift. Ondanks de moeilijke problematiek kwamen de gedelegeerden met een verrassend voorstel voor verdere toenadering. Men was van mening dat het goed zou zijn wanneer de beide synoden afgevaardigden naar elkaars vergaderingen zouden sturen. De gereformeerde synode wees dit voorstel af, maar zonder resultaat bleven deze verkennende gesprekken niet. In 1960 werd besloten tot incidenteel overleg van de moderamina van de synoden. Men sprak in die tijd over onderwerpen als de nieuwe psalmberijming, de herdenking van de Nederlandse Geloofsbelijdenis en het atoomvraagstuk. De scherpe kantjes van de twist begonnen te slijten en de wederzijdse acceptatie groeide, maar aan samenwerking in de richting van vereniging was men nog niet toe.

Het volledige artikel vindt u in Transparant 22.2

Themanummer bestellen

Bestel het complete nummer, met dit artikel erin, voor slechts €5 door ons een e-mail te sturen (een acceptgiro wordt meegezonden).

 Samen op Weg in het kort (Christelijke Encyclopedia, 2005)

Jaargang 22 (2011) No 2 - Vijftig jaar Samen op Weg

Trefwoorden: Samen op Weg, NHK, GKN.