Ton is het zout in de pap

Harinck, G.

Het was de kerstvakantie van 1989 en we zaten bij Roelof Bisschop thuis in Veenendaal, gewoon in de huiskamer. Terwijl om ons heen het gezinsleven zijn dagelijkse gang ging, zetten wij als oprichters van de VCH de eerste Transparant in elkaar. Een groepje jonge historici, net afgestudeerd en met promotieplannen, maar in deze context vooral bedacht op het christendom in de beoefening van ons vak.

Er was behoefte aan de verdere doordenking van de relatie tussen christendom en geschiedenis en er was behoefte aan geschiedschrijving over onderwerpen uit het christendom. Het nieuwe blad Transparant zou van de VCH meer een gemeenschap moeten maken en een platform moeten vormen voor ideeén en kennis over beide genoemde thema's.

Ton van der Schans behoorde niet bij deze allereerste groep, maar hij voegde zich nog bij dit gezelschap jonge honden toen deze nog in huiskamers temidden van gezinslevens vergaderden. Zijn huiskamer te Bodegraven heeft ook die dienst vervuld. Hij dient om deze reden ook tot de founding fathers van de VCH gerekend te worden. Ton heeft zich binnen de VCH met alles bemoeid, maar hij was vooral jarenlang actief in de redactie van Transparant. Hij deelde het adagium dat ik als voorzitter had: dat het bestaansrecht van de VCH moest blijken uit de productie van historische publicaties, en hij heeft zijn steentje aan die productie bijgedragen. Ik was van de twee bovengenoemde thema's meer geïnteresseerd in de geschiedschrijving dan in de doordenking, terwijl Ton op dit punt (en ongetwijfeld ook op andere) meer in evenwicht was en mij bij de dubbele les probeerde te houden.

Ton als founding father, dat lijkt me een geknipte typering. Hij was een father, een echte mannenbroeder, tot in zijn uiterlijk, die actief was in kerk, staat en maatschappij en ongetwijfeld week in week uit vergaderingen bezocht. Voor hem was de VCH een onderdeel van de georganiseerde wereld van de reformatorische zuil. Wel aan het randje van die zuil, want reformatorisch kon je de VCH niet noemen. Maar toch zeker behorend tot die wereld in die zin, dat de organisatie op zich niet veel voorstelde, maar als onderdeel van een groter netwerk toch zijn sociale betekenis en intellectuele uitstraling had en profrteerde van de kracht van de zuil als geheel. De VCH stond niet in een traditie.

Ton was in zijn vaderschap ook founding. Terwijl ik me op de productie concentreerde, was hij vaak bezig met de betekenis van het woord christelijk in de naam van de VCH. De grondslag verdiende onderhoud en moest ook zijn effect hebben binnen de vereniging. De explicitering daarvan was een zorg van Ton. Het is hem daarin niet voor de wind gegaan.

We hebben te maken gehad met historici van christelijke huize die niets met het christendom in hun vak wilden aanvangen. En we kregen ook te maken met historici, vooral uit zijn reformatorische kring, die hun buik graag aan de boom van de wetenschap vol aten en dachten dat dit geen kwaad kon, omdat het immers over religie ging en wat op de VCH neer zagen. Veel groter dan 400 leden wilde de VCH maar niet worden. Maar we hebben desondanks ook mooie dingen meegemaakt.

Het volledige artikel vindt u in Transparant 21.4

Themanummer bestellen

Bestel het complete nummer, met dit artikel erin, voor slechts €5 door ons een e-mail te sturen (een acceptgiro wordt meegezonden).

Jaargang 21 (2010) No 4 - afscheidsnummer Ton van der Schans

Trefwoorden: Christenhistoricus, Geschiedfilosofie, .