Transparant 21.3

Themanummer "Regio en religie"

Koops, E.

Halverwege juni 2010 is het themanummer "Regio en religie" uitgekomen. Deze special haalt de relatie tussen christelijke religie en migratie in vooral de twintigste eeuw naar voren. Gelijktijdig organiseerde op 23 juni de Theologische Universiteit Kampen (TUK) een congres rond dit thema.

Redactioneel

Dit themanummer van Transparant belicht van verschillende kanten de vraag hoe de relatie tussen christelijke religie en migratie in met name de twintigste eeuw gestalte heeft gekregen. Welke effecten heeft geografische beweging op religie? Leidt migratie tot godsdienstige 'achteruitgang', misschien zelfs tot secularisatie, of tot een opleving van religie onder degenen die verhuizen? Andersom kan men zich afvragen of religie menselijke beweging stuurt op het niveau van bijvoorbeeld motivering of migratiebereidheid.

De geschiedwetenschap op Nederlandse bodem heeft recent veel aandacht besteed aan deze thema's, waarbij – naast uiteraard de immigratie van moslims – de onderwerpen emigratie en Noord-Amerika op de voorgrond treden. Voorbeelden zijn de verschijning van het handboek Four Centuries of Dutch-American Relations 1609-2009 van het Roosevelt Study Center in Middelburg, Mijn reis was geboden. Abraham Kuypers Amerikaanse tournee door VU-hoogleraar George Harinck en de aanstaande promotie van ondergetekende op het boek De dynamiek van een emigratiecultuur. De emigratie van gereformeerden, hervormden en katholieken naar Noord-Amerika in vergelijkend perspectief (1947-1963). De relatie tussen het christelijke geloof en (e)migratie is in de historiografie lange tijd als vanzelfsprekend voorgesteld, of als cultuurvormend aspect onderschat. De zojuist genoemde publicaties bewijzen echter het tegendeel: de wisselwerking tussen "regio en religie" sprak en spreekt, speciaal in Noord-Amerika, helemaal niet vanzelf. Zij vertoont juist allerlei varianten.

De artikelen in deze Transparant sluiten op deze constateringen aan. De predikant dr. Jorge Castillo Guerra, verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, lost het startschot met een bijdrage over de historiografische en theoretische hoofdlijnen uit het geloof-migratiedebat. Hij schetst onder meer hoe er recent een 'theologie van migratie' is ontstaan, die ruimte wil scheppen voor een effectief intercultureel debat.

Vervolgens biedt prof. dr. Hans Knippenberg, emeritushoogleraar Sociale Geografie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), een aantal politiekgeografische macroverklaringen voor de religieuze verschillen tussen Europa en de Verenigde Staten vanaf de Reformatie. Knippenbergs essay, waarin hij ook stilstaat bij de emigratie naar Noord-Amerika, is gebaseerd op zijn in mei 2009 uitgesproken afscheidsrede als hoogleraar aan de UvA.

Redactielid Enne Koops behandelt de functie van religie in de Nederlandse emigratie naar Canada en de Verenigde Staten in de eerste twee naoorlogse decennia. Zijn bijdrage beantwoordt de vraag of en hoe religieuze motivatie en oorzaken de trek overzee stuurden. Hij concludeert dat, hoewel religie geen doorslaggevend motief vormde om te emigreren, deze wel een duidelijke rol speelde in de bereidheid om te emigreren.

Dr. Gert-Jan van Klinken, verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit Kampen, laat zien dat het historische voorbeeld van de kerken in de Noordoostpolder vraagt om een nuancering van de traditionele gedachte dat Nederland van de jaren 1940 tot 1960 nog een starre, verzuilde samenleving was. Door vergelijkingen te trekken tussen gereformeerden, hervormden en katholieken toont hij aan dat het kerkelijke leven in de polder een geheel eigen dynamiek vertoonde.

De Middelburgse taalkundige drs. Rien Rooker, ten slotte, verzorgt het supplement bij dit nummer. Daarin draagt hij argumenten aan voor de stelling dat Marnix van Sint-Aldegonde wel degelijk de auteur van het Wilhelmus was. Vanaf met name de jaren 1970 is die stelling namelijk vaak in twijfel getrokken.

Lees hier alvast fragmenten van de artikelen (scroll down).

ADC-congres op 23 juni

Lees meer over het ADC-congres op 23 juni. Via deze link (of de folder in de bijlage hieronder) vindt u ook gegevens over hoe u zich voor dit symposium kunt aanmelden.

 Programma van het ADC-congres (pdf)

Transparant

Jaargang 21 (2010) No 3 - themanummer Regio en religie

Trefwoorden: Emigratie, Geografie, Amerikaanse geschiedenis.