De digitale Gouden Eeuw

Nobel, A.

Er is uiteraard geen ontkomen aan, ook de Gouden Eeuw gaat digitaal, met alle gevolgen van dien. Op het forum van "Marokko.nl" heet Willem van Oranje een 'massamoordenaar', die op dit moment in de hel te vinden is. Elders wordt getwist over de vraag of hij nu katholiek of protestant was. Daar moet u dus niet wezen. Waar wel?

Dutch Revolt (Universiteit Leiden)

'Den voornoemden Balthazar Gerardt, gevangen, gecondemneert hebben ende condemneren by desen geleyt te worden op het schavot, alhier voor ‘t stadthuijs opgerecht omme aldaer eerst zijn rechter hant, daer hij ‘t voorsseide verradisch, moordadige feyt mede bedreven heeft, met een gloijende, toesluytende ijser geschroeyt ende affgebrant te worden ende dat daernae met gloeijende tangen tot ses reysen ende verscheyden plaetsen -soe aen armen, beenen ende d' gijen daer sijn lichaem meest met vleijsch becleet is- het vleisch uuijtgebrant ende affgenepen sal worden'.

Het was een bloederig spektakel, op 14 juli 1584 voor het stadhuis in Delft. Die dag werd Balthasar Gerards, de moordenaar van prins Willem van Oranje, geëxecuteerd. Bovenstaande woorden zijn slechts een samenvatting van het begin van deze executie. De afloop en talloze andere feiten over de Nederlandse Opstand zijn te vinden op een website van de opleiding geschiedenis en de Universiteitsbibliotheek Leiden. Op de site, die dagelijks wordt uitgebreid, zijn onder meer transcripties van bronnen, literatuuroverzichten en gegevens over de verschillende hoofdrolspelers opgenomen.

Rijksmuseum Amsterdam

In een immense kerk zien we een handvol kerkgangers. Kleine stipjes in kale bruine banken. Op de preekstoel een zwarte man met op de achtergrond witgepleisterde muren. Stilte. Serene rust. De Sint-Odulphuskerk in Assendelft. We verleggen onze blik. Weer kleine figuurtjes. Een vallende monnik met de billen bloot, de heilige Maria die wordt opgeblazen, tonnen, een trap en vooral rondvliegende ledematen. Krakend boort een schip zich in een ander schip. Geschreeuw, pijn. Het spat van het doek. De zeeslag bij Gibraltar.


We bevinden ons in het digitale Rijksmuseum. Met één muisklik zit je in de kerk, met de volgende klik in de kroeg. Rijken en armen ontmoeten elkaar hier. De oorlog is maar een pagina verwijderd van de vrede. Een prachtige website met talloze mogelijkheden en honderden afbeeldingen. Vooral het onderdeel '1000 Topstukken' is een aanrader.

ING Den Haag

'Welgheboren grave, vrundtlijcke lieve broeder, arriverende ghisteren ontrent den avont binnen dezer stadt van Middelborch is ons zeeckere tijdinge gebrocht dat den vijant die stadt van Heusden overvallen ende geoccupeert soude hebben.'

Aldus Willem van Oranje aan zijn broer Jan van Nassau vanuit Middelburg op 12 april 1580.

Altijd al een brief willen lezen van De Zwijger? Ze zijn allemaal te vinden op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis. Een ware goudmijn voor historici. Acta van kerkelijke vergaderingen, de bescheiden van Johan van Oldenbarnevelt, de briefwisseling van Constantijn Huygens, gegevens over de VOC-schepen, het staat er allemaal op. Veel werd al eerder in druk uitgegeven in de bekende groende RGP-delen. Over enkele jaren, wanneer alles is gedigitaliseerd, kunnen we dag en nacht genieten van honderdduizenden pagina’s bronnenmateriaal. Nieuw: het Biografisch Portaal van Nederland, met informatie over talloze bekende en onbekende Nederlanders tussen toen en nu.

Jaargang 21 (2010) No 2 - onderwijsnummer De Republiek

Trefwoorden: 17e eeuw, Gouden Eeuw, Internet & geschiedenis.