Transparant 20.3

Themanummer "Confessionele politiek"

Koops, E. en A. Nobel

Op 14 juli is het nieuwe nummer van Transparant verschenen, ditmaal een extra dikke special over "confessionele politiek". U kunt hier het redactioneel lezen.

Met confessionele politiek wordt christelijke politiek bedoeld die verbonden is aan een belijdenis of kerk. In Observatie en participatie. Twee eeuwen gereformeerde en antirevolu- tionaire wereld in ontwikkelingsperspectief (2002) stelt de socioloog Dirk Th. Kuiper dat deze term verwarrend kan zijn, vooral omdat protestanten en katholieken zich beroepen op twee onderscheiden kerkelijke belijdenissen (pag. 197). Verder gebruiken veel politici liever de neutralere, minder 'aanstoot- gevende' term christelijke politiek, wat al blijkt uit partijnamen als het Christen Democratisch Appèl en de ChristenUnie.

Het begrip confessionele politiek heeft echter ook voordelen, hoewel Kuiper die niet noemt. Binding aan belijdenis of kerk is in de politiek lange tijd relevant geweest, met name bij de SGP en het GPV, en dus een geschikte term om vanuit een historisch perspectief de confessionele politiek te beschrijven. En tot op de dag van vandaag vallen de koers van en de discussies binnen christelijke partijen alleen te begrijpen in relatie tot de confessie en de kerken waaraan zij zich verbonden achten.

De spits wordt afgebeten door dr. Hans-Martien ten Napel, een kenner van de CDA- geschiedenis. Hij legt de belangrijkste patronen van continuïteit en verandering in de confessionele politiek bloot door aandacht te besteden aan de toenadering tussen de ARP, CHU en KVP, uitlopend op de vorming van het CDA in 1980.

Vervolgens krijgt de honderd jaar geleden geboren GPV-politicus Piet Jongeling in drie artikelen uitgebreid aandacht. De historicus Ewout Klei refereert aan hem en toont aan dat het GPV een tegenbeweging vormde tegen de culturele revolutie. Herman Veenhof, auteur van de recente Jongeling-biografie Zonder twijfel en journalist bij het Nederlands Dagblad, behandelt de vriendschap van deze politicus met de Kroatische journalist en historicus Edouard Calic. Aan de hand van hun langdurige contact laat Veenhof zien dat Jongeling naast een leider soms ook volgeling was. Vervolgens kruist de historicus Chris Sol de degens met dezelfde Veenhof. Sol neemt het op voor de 'nieuwe' vrijgemaakt-gereformeerde historici, die in Zonder twijfel door Veenhof bekritiseerd worden.

Transparant-redacteur Enne Koops interviewt de politicus Jan Schinkelshoek, Tweede-Kamerlid voor het CDA en voorheen onder meer campagneleider voor Ruud Lubbers. Schinkelshoek kijkt terug op zijn carrière en spreekt vrijuit over zijn visie op christelijke politiek. Daarna levert Peter van Dam een bijdrage aan het historische debat door in het geweer te komen tegen de voorstelling van de jaren zestig die Huib Klink en Egbert Schuurman in een eerder nummer van Transparant gaven. De omgang van de RPF en de ChristenUnie met katholieken, vanaf de jaren zeventig tot heden, staat centraal in het artikel van Remco van Mulligen, promovendus aan de Vrije Universiteit. Van Mulligen laat onder meer zien dat het beleid van de ChristenUnie ten aanzien van de katholieken sinds 2003 soepeler is geworden. En de SGP-er Johan van Berkum beantwoordt de vraag of het bedrijven van confessionele politiek nog wel van deze tijd is. Hij concludeert dat de roeping tot christelijke politiek blijft bestaan, ondanks de gemarginaliseerde maatschappelijke positie van christenen.

De historicus Timo Bolt sluit dit nummer af met een doorwrocht artikel waarin hij de idee bestrijdt dat het christelijke tijdsbegrip lineair is. Hij doet dat door de tijdsvisie van de kerkvader Augustinus te gebruiken en die te interpreteren vanuit diens religiositeit.
U kunt dit nummer bestellen voor €5 door ons een e-mail te sturen (een acceptgiro wordt meegezonden).

Interview Knevel met Veenhof - over Jongeling

Voor de geïnteresseerden: recent is Herman Veenhof door Andries Knevel geïnterviewd over zijn Jongeling-biografie Zonder twijfel.

Transparant

Jaargang 20 (2009) No 3 - themanummer confessionele politiek

Trefwoorden: Antirevolutionaire Partij, Politieke geschiedenis, Nederlandse geschiedenis.