Bonifatius

Recensie

Tigelaar, J.

n.a.v. Auke Jelsma, Bonifatius. Zijn leven, zijn invloed (Zoetermeer: Meinema, 2003) 183 blz., €18,50.

Dat Bonifatius 1250 jaar geleden werd vermoord, zal weinigen zijn ontgaan. Zijn sterfdag is in 2004 herdacht met vieringen en lezingen in Dokkum en Fulda, enkele publicaties (vooral van Duitse zijde) en van recordpoging van de Dokkumse vlaggenfabriek op 5 juni. Een jaar voor alle festiviteiten verscheen het boek over Bonifatius van Auke Jelsma, dat zich in de ondertitel aandient als een doorwrochte biografie van de Angelsaksische monnik, missionaris en kerkhervormer. Maar dat is het niet.

Het boek is een herziene uitgave van De blaffende hond, dat de (nu emeritus) hoogleraar Kerkgeschiedenis van de TU Kampen al in 1973 schreef. De bescheiden en daarom veel betere ondertitel luidde toen: Aspecten uit het leven van Wynfreth Bonifatius. De aanbie- dingstekst van toen is in de heruitgave weggelaten, maar is de moeite waard om geciteerd te worden: 'In dit boek gaat een mens uit de twintigste eeuw, die in verlegenheid verkeert met zichzelf en met de kerk waartoe hij behoort, de confrontatie met een omstreden persoonlijkheid uit een ver verleden aan. (...) Dit boek is dus niet alleen bestemd voor belangstellenden in de ge- schiedenis. Dit is een boek voor ieder die zich heroriënteren wil over het bestaan in deze tijd.' Zo'n doelstelling maakt het boek in ieder geval beter op zijn waarde te schatten.

De 'belangstellende in de geschiedenis' moet wel een enkele kanttekening bij het boek maken. Objectieve geschiedschrijving bestaat niet, maar in dit boek had de auteur toch iets minder aanwezig kunnen zijn. Voortdurend is Jelsma zélf beoordelend aanwezig in het boek over Bonifatius; enige historische distantie was inderdaad niet zijn streven. En dan leidt Bonifatius' denkwereld telkens weer tot verbazing bij Jelsma, bijvoorbeeld over Bonifatius' gebrek aan respect en verdraagzaamheid of over diens geloof in visioenen over het hiernamaals. Ook uit Jelsma meermalen zijn bewondering voor de werklust van de kerkhervormer, die soms omslaat naar onver- holen afkeuring van Bonifatius' eenzijdigheid, fana- tisme en onverdraagzaamheid. Dergelijke hedendaagse reflecties zijn wat hinderlijk, en een enkele kaar had Jelsma ze echt beter achterwege kunnen laten. Zo ook de uitglijder bij de bespreking van Bonifatius' strenge vermaning aan koning Aethelbald van Mercia, die ontucht bedreef met nonnen – Jelsma schrijft dan: 'Waarom de koning het speciaal op nonnen voorzien had, wordt uit de brief niet duidelijk, vermoedelijk omdat hun hemelse bruidegom, in tegenstelling tot aardse mannen, niet onmiddelijk reageerde.' (p. 80) Als mislukte grap in een lezing, vooruit, maar toch zeker niet in een publicatie, laat staan in een herziene versie.

Bonifatius und die Bekehrung der Germanen (docu)

 Download het complete recensieartikel (Pdf)

 Download het complete recensieartikel (Word)

 Dossier-Bonifatius, Koninklijke Bibliotheek (Den Haag)

 Encyclopedische website over Bonifatius

Jaargang 16 (2005) No 1

Trefwoorden: Bonifatius, Middeleeuwen, Recensie (artikel).