Proefschrift over een arts in Oud-Beijerland

Recensie

Nobel, A.

n.a.v. P.G.M.G. Perneel, Het beroepsjournaal van dr. J.F.Ph. Hers, arts te Oud-Beijerland (1881-1915). Een reconstructie van een plattelandspraktijk omstreeks 1900 (Rotterdam: Erasmus Publishing, 2000), 326 blz., €27

Vervolgens 'werd besloten tot de sectio Caesarea over te gaan'. De 'instrumenten (werden) gereedgemaakt, de vrouw schoongemaakt en op eenen tafel gelegd'. De operatie kon beginnen… Eén van de 'leukste' voorvallen, beschreven in het proefschrift van de in 2000 gepromoveerde Philip Perneel. Perneel gebruikte, bij zijn onderzoek naar een dokterspraktijk rond 1900, een unieke bron. Zevenentwintig cahiers vol met aantekeningen, in dagboekvorm, van de Oud-Beijerlandse dokter J.F.Ph. Hers (1854-1915). Hoewel niet iedere periode van de artsenpraktijk in de dagboeken even uitgebreid is beschreven, bieden de aantekeningen van Hers een fascinerende kijk op de plattelandspraktijk rond 1900. Bovendien is Perneel erin geslaagd om Hers te plaatsen in het Oud-Beijerlandse dorpsleven.

Na de inleiding wordt eerst ingegaan op het leven en werk van Hers. Vervolgens worden in hoofdstuk drie de dagboeken uitgebreid beschreven waarbij zelfs het handschrift van Hers door Perneel aan onder- zoek wordt onderworpen. Een aardige uitkomst van zijn onderzoek is dat hij tot de conclusie komt dat Hers zijn handschrift wellicht aanpaste naar aanleiding van discussies rond het zogenaamde stijlschrift. Een schrift dat volgens sommigen de voorkeur verdiende boven andere schrijfstijlen, omdat de lichaamshouding bij het schrijven een stuk beter zou zijn.
Het vierde hoofdstuk gaat in op de geneeskunde rond 1900, zowel in de steden als op het platteland. Dat laatste is belangrijk, want Hers was zijn leven lang arts in het dorp Oud-Beijerland met ruim vijfduizend inwoners. Het dorp, zijn inwoners en het kerkelijk leven komen uitgebreid aan de orde. Hers was bepaald geen vriend van de Oud-Beijerlandse dominees: 'In mijn jarenlange ondervinding heb ik geleerd, dat een geestelijke aan een ziekbed glad bederft, wat een dokter met heel veel moeite overeind heeft gekregen'. 'Druk bezoek’ en 'religieus gebabbel' stonden volgens Hers het genezingsproces danig in de weg.
Na dit alles volgen zes 'medische hoofdstukken'. De complete medische praktijk van Hers wordt beschreven. Van stofwisselingsziekten tot neonatale sterfte, van narcoses tot huidziekten, van instrumentarium tot influenza. Werkelijk alles komt aan bod. Het boek sluit af met Hers' activiteiten op sociaal gebied en een concluderende samenvatting.

 Download het complete recensieartikel (Pdf)

 Download het complete recensieartikel (Word)

Jaargang 14 (2003) No 3

Trefwoorden: Recensie (artikel), Nederlandse geschiedenis, Geneeskunde.