Niet elke historische roman over de Hugenoten biedt betrouwbare informatie

Romantisering van de Hugenoten

Verhoeve-Meeuse, M.

Elke geschiedschrijver legt iets van zichzelf in zijn tekst. Dat geldt zeker voor schrijvers van historische verhalen en romans: zij moeten aan historische gegevens immers gefantaseerd materiaal toevoegen om er een boeiend en toegankelijk verhaal van te maken. Bij kinderboeken moeten bovendien gebeurtenissen worden gesimplificeerd, wil de boodschap overkomen. Het schrijven van een betrouwbare historische roman is dan ook een gewaagde, maar mooie onderneming.


Over de Hugenoten zijn in Nederland verschillende jeugdboeken en historische romans verschenen. Net als bij boeken over de Reformatie, de Nederlandse Opstand of het Oranjehuis fungeren sommige verhalen als protestantse propaganda. Schril en afschrikwekkend worden de rooms-katholieke vijanden afgeschilderd, heldhaftig de protestanten. Andere auteurs zijn evenwichtiger in het afschilderen van personen en gebeurtenissen. In dit artikel worden enkele bekende titels uit de Nederlandse Hugenotenfictie beschreven. Met name wordt de inhoud van de boeken gescreend op historische betrouwbaarheid, zoals er ook enkele gegevens worden vermeld over de doelgroep, schrijver en uitgever.

De galei

In 2000 verscheen bij De Groot Goudriaan de uit het Frans vertaalde roman De galei. De historicus Chamson (1900-1983) schrijft hierin over de lot- gevallen van zijn voorvader Jean-Pierre Chamson. Deze Hugenoot is in 1702 om zijn geloof gearresteerd en veroordeeld tot levenslang. Hij wordt als dwangarbeider galeislaaf op een schip in Marseille, waar hij met andere dwangarbeiders zijn werk doet. Ze worden door de bemanning en het aristocratische gezelschap aan boord barbaars behandeld. Uiteindelijk wordt Jen-Pierre opgesloten in een vestingcel, waar hij in 1705 overlijdt in een standvastig vertrouwen op zijn Heere. Chamson schetst in zijn verhaal een indringend beeld van geloofsvervolgden. Hij geeft een rake be-schrijving van het leven als dwangarbeider aan boord van een galeischip, waarbij hij effectief het contrast aangeeft tussen het aristocratische gezelschap aan boord en galeislaven. Het verhaal is historisch verantwoord en geeft een realistisch beeld van de situatie. De roman is geschreven voor een volwassen publiek.

Tragedie in Toulouse

Eveneens gebaseerd op ware gebeurtenissen is de roman Tragedie in Toulouse van Jan Overduin, een boek dat in 1964 bij uitgeverij Kok verscheen. De pleegzoon van een prote-stantse familie wordt tot hun grote verdriet katholiek. Na enige tijd wordt deze jongen dood aangetroffen. Zijn pleegfamilie krijgt de schuld van de moord. Tragedie in Toulouse beschrijft het proces tot de veroordeling van het gezin, inclusief de martelingen die de Hugenoten moeten ondergaan om tot een bekentenis gedwongen te worden. De stijl in dit boek is niet overdreven romantiserend, maar de gebeurtenissen die de protestantse familie ondergaan,worden wel op een meeslepende en dramatische wijze beschreven. Het boek is een volwassenroman, maar is ook zeer geschikt voor jongeren in de bovenbouw.

Marie Durand

De novelle De toren der standvastigheid, oorspronkelijk in het Duits geschreven door Gertrud von le Fort en in 2001 in Nederlandse vertaling uitgegeven door Den Hertog, heeft een positievere teneur. Het verhaal beschrijft de vrijlating van Marie Durand (1715-1776), een Hugenote die achtendertig jaar gevangen zat in een toren van Aigues-Mortes in Zuid-Frankrijk en uiteindelijk door toedoen van een rooms-katholieke prins vrijkwam. Deze historische gebeurtenis bewerkte Gertrud von le Fort tot een boeiend verhaal, grotendeels geschreven vanuit het perspectief van de katholieke prins van Beauveau, die zich het lot van Marie Durand aantrekt en haar vrijlating bewerkstelligt. De novelle bevat mooie zinnen, maar het woordgebruik is soms pathetisch. Inhoudelijk is de roman wat simplistisch en in het verhaal wordt het geloof van de Hugenoten behoorlijk geromantiseerd. Het is een toe- gankelijk verhaal voor volwassenen.

 Download het complete recensieartikel (Pdf)

 Download het complete recensieartikel (Word)

 De geschiedenis van het Hugenotenkruis & de Hugenoten

Jaargang 16 (2005) No 2 - themanummer hugenoten

Trefwoorden: Hugenoten, Recensie (artikel), Historische roman.