Gods smokkelaar Anne van der Bijl

'Wat zou er gebeurd zijn als we het niet gedaan hadden?'

Graaf, B. de

Anne van der Bijl, de man die door de geheime diensten van het Oostblok als miljonair werd gezien, smokkelde miljoenen bijbels naar de Sovjet-Unie. Hij is zelden in het nieuws, maar actief is hij nog steeds. Jasser Arafat bezocht hij de afgelopen jaren meerdere malen. Hoe kijkt hij terug op de Koude Oorlog en de Sovjet-Unie? Wat heeft hij geleerd van de spannende en wonderlijke ervaringen achter het IJzeren Gordijn?

De stervende kerk in Oost-Europa

'Vanaf mijn bekering, ik was amper 21, zocht ik al de achterbuurten op. Ik was geïnteresseerd in het straatleven. Daar wilde ik evangeliseren. Na mijn werk in de fabriek waar ik als arbeidsanalist onder arbeider kwam, ben ik naar de bijbelschool in Schotland gegaan. Na mijn terugkeer in Nederland was het voor mij een logische stap om in Oost-Europa actief te worden. Bovendien werd ik in juni 1955 met een tekst geconfronteerd, Openbaringen 3:2. "Wees wakker en versterk het overige dat dreigt te sterven." En wat zag ik sterven? De Kerk in Oost-Europa. Dat liet God mij toen heel duidelijk zien. Dat was mijn opdracht. Niet het bestrijden van iets, maar het versterken van de kerk. De christenen in Oost-Europa hadden geen bijbels, dus moesten er bijbels komen. Ze hadden geen jongelui, dus gingen we zoeken en evangeliseren. Ik ben eigenlijk als evangelist bezig geweest totdat ik ontdekte dat de predikanten daar nauwelijks opleiding genoten. Toen veranderde mijn rol van evangelist naar leraar en ging ik ook voor boeken zorgen, niet alleen bijbels, maar ook andere lectuur. We zijn voorgangers gaan trainen. Dat is nu ons zwaartepunt geworden. We trainen duizenden predikanten per jaar, dat is ons sterkste punt. Dat deden we in de communistische landen; dat doen we nu in de Arabische wereld.'

Naïef en open

Anne van der Bijl was niet meteen een volleerde smokkelaar. 'Ik was heel naïef en open. Ik ben aanvankelljk altijd heel erg open geweest. Hoe geheimzinniger je doet, des te meer achterdocht wek je, des te meer gaan ze achter je aan in het geheim en weet je niet wat er gebeurt. In het begin ben ik gewoon met bijbels naast me op de stoel de grens over gegaan. Pas later, toen we professionaliseerden, zijn we stiekem gaan doen.'

Anne van der Bijl en Arie van der Veer in gesprek

'Pas toen ik meer mensen in dienst nam, gingen we meerdere bijbels in auto’s verbergen. Voor die mensen en voor die voertuigen was ik verantwoordelijk. Onze voertuigen werden ook langzamerhand groter. Toen ik mijn eerste stationwagen aanschafte heb ik hem helemaal omgebouwd voor het vervoer van bijbels. Ik mocht bij vrienden die een scheepswerf bezaten na bedrijfssluiting alles gebruiken. Ik was machinebankwerker en autogeen lasser. Zodoende kon ik schuilplaatsen maken voor honderden bijbels.'

 Download het complete artikel (Pdf)

 Download het complete artikel (Word)

Jaargang 12 (2001) No 4 - themanummer Sovjet-Unie

Trefwoorden: Koude Oorlog, Interview, Sovjet-Unie.