Christenvervolging in Vietnam

Sebök, J.

Vietnam staat op de vierde plaats van Open Doors Ranglijst Christenvervolging. Niet alle 85 miljoen Vietnamezen zijn etnisch Vietnamees. Ruim tien procent van de bevolking behoort tot een etnische minderheid en daar vinden we de meeste christenen. De meesten leven in stamverband in de bergen, de zogenaamde Montagnards.
De Montagnards worden al tientallen jaren gediscrimineerd door de 'echte' Vietnamezen. Dat was al vóór de Vietnamoorlog. Omdat de Montagnards fel anticommunistisch waren, kozen zij vaak de kant van de Amerikanen. Zij worden wel Amerika's vergeten bondgenoten genoemd. Dat heeft allen maar bijgedragen tot hun vervolging. De pakweg vijftig procent Montagnards die christen zijn, worden dubbel vervolgd, om etnische maar ook om religieuze redenen.

Regenwoud
De bergstammen worden op allerlei gebieden gediscrimineerd. Toegang tot medische en onderwijsvoorzieningen is voor hen zeer beperkt. Velen zijn verdreven van hun land omdat etnische Vietnamezen hun grond willen gebruiken om koffie op te verbouwen. De regering steunt dat beleid. Veel van hun land verdreven Montagnards zwerven nu doellos door het regenwoud, of zijn de grens over gevlucht naar Cambodja. Velen zijn alweer teruggestuurd, maar een aantal heeft asiel gekregen in de Verenigde Staten, waar zij de Montagnard Stichting (The Montagnard Foundation Inc.) hebben opgericht. Deze stichting neemt woorden als genocide in de mond. Misschien iets overdreven, maar duidelijk is wel dat veel Montagnards de laatste jaren van kommer en ellende zijn omgekomen. De mensenrechten worden op grove wijze geschonden, maar dat wordt niet of nauwelijks aan de kaak gesteld door andere landen. Dat komt doordat diplomaten zich laten misleiden door de praatjes van de Vietnamese overheid of doordat ze de goede handelsbetrekkingen van hun land met Vietnam niet op het spel willen zetten.
Rond Pasen van dit jaar heeft de Vietnamese overheid wel héél hard toegeslagen. De Montagnards waren van plan om op 10 april massaal vreedzaam te demonstreren in een aantal hoofdsteden van hun provincies. Daar had de overheid lucht van gekregen. Ze had haar maatregelen getroffen om de Montagnards te verhinderen dat zij de steden zouden bereiken. Militairen in burger, maar wel gewapend, alsmede vrijgelaten gevangenen, voor de gelegenheid door de overheid bewapend, wachtten de bergbewoners op. Er werd grof geweld gebruikt om de Montagnards, die op oude landbouwtrekkers of bromfietsen de bergen afdaalden op andere gedachten te brengen. De ongewapende Montagnards hadden de keus tussen vluchten of met stenen naar de aanvallers te gooien. Een ongelijke partij. Hun lijken en gewonden werden meteen opgeruimd, de bloedvlekken van de straten gewassen en de kapotte trekkers en bromfietsen werden weggesleept. Er zijn nog erg veel vermisten. Leider Kok K'sor van de Montagnard Stichting beweert dat veel vermisten dood zijn en dat onderzoek zal uitwijzen dat minstens vierhonderd mensen hun leven hebben verloren. Bij Open Doors vreest men dat hij wel eens gelijk kon hebben. De betoging rond Pasen dit jaar was niet de eerste protestmars van de Montagnards. Begin 2001 waren er ook al massale demonstraties geweest. Ook die protesten vielen niet goed bij de Vietnamese overheid, die sindsdien de Montagnards nog harder aanpakt. Zo werden meer dan 750 kerken in de provincies Dak Lak en Gia Lai gesloten. Nu zijn in deze twee provincies nog slechts elf protestantse kerken open, maar de leden worden even hard vervolgd als leden van illegale kerken.

Tin Lanh: Vietnamese christelijke muziek

Godsdienstvrijheid
Vietnam verdient zijn vierde plaats op de ranglijst van Open Doors niet alleen door de Montagnards te vervolgen. Eigenlijk worden alle christenen vervolgd en gediscrimineerd. Een kleine tien procent van de bevolking is christelijk, verdeeld over katholieken, protestanten (evangelischen), onafhankelijke huiskerken en pinksterkerken. Alleen de katholieken en de protestantse kerk van Vietnam (Tin Lanh) zijn erkend. Maar ook erkenning geeft weinig godsdienstvrijheid. De kerken worden streng gecontroleerd en aan banden gelegd. En het wordt nog erger. Op 15 november 2004 wordt een nieuw decreet van kracht, waarin de vrijheid van de zes erkende religieuze groeperingen nog verder beperkt wordt. Behalve de katholieken en de protestantse Tin Lanhkerk zijn ook de boeddhisten, de islam en de Cao Dai en Hoa Hao erkend.
Het nieuwe decreet bepaalt dat de erkende godsdiensten eerst toestemming moeten vragen aan de overheid voordat ze een religieuze bijeenkomst organiseren. Ook om buiten de eigen thuiskerk te preken, moet toestemming gevraagd worden. Alle activiteiten moeten geregistreerd worden bij plaatselijke overheden en elk bijkomend initiatief vereist toestemming van de Vietnamese regering. Ook de aanstelling van geestelijken door een buitenlandse instantie, zoals het Vaticaan, kan alleen met voorafgaande toestemming van de Vietnamese regering.

Kaderopleidingen
De regering houdt vol dat er vrijheid van godsdienst is en dat er geen christenen om hun geloof gevangen zitten. De volgelingen van de erkende godsdiensten krijgen volgens haar een eerlijke, gelijkwaardige wettelijke behandeling. De werkelijkheid is heel anders. Regelmatig wordt ook predikanten van de erkende kerken het uitoefenen van hun ambt onmogelijk gemaakt. Zij moeten veelvuldig bij de politie op het matje komen om verantwoording af te leggen van hun doen en laten. Daaronder wordt ook verstaan het hebben van contacten met illegale gemeentes.
De opleiding van kader is in Vietnam bijna niet mogelijk. Sinds Zuid-Vietnam in 1975 in handen van de communisten viel, zijn alle predikantenopleidingen gesloten. De meeste voorgangers zijn gevlucht of naar een heropvoedingskamp gestuurd. Tot aan de erkenning van de Protestantse kerk van Vietnam in 2001 was dominee een verboden beroep. In 1994 begon Open Doors met een geheime predikantenopleiding in Vietnam. In het begin deden slechts drie gemeenten eraan mee. Zij leverden honderd studenten. Nu doet 51 procent van de 940 gemeenten in Zuid-Vietnam mee met het programma en zijn tienduizend studenten ingeschreven. Afgestudeerde voorgangers hebben al 293 gemeenten gesticht. De leegge-vallen plaatsen door de communistische machtsovername zijn allen opgevuld, maar de kerk groeit snel, dus de opleidingen gaan door. Ook vertaling van de Bijbel en andere christelijke boeken in de minderheidstalen is een speerpunt van Open Doors.

Vervolging
Wordt de Tin Lanhkerk verdrukt, de niet erkende kerken worden regelrecht vervolgd. Zij mogen niet bestaan, dus ook geen gebouwen bezitten. De meeste huiskerken komen in kleine groepjes bij elkaar, dikwijls telkens op een andere plaats, om verstoring en arrestatie te voorkomen. Maar er zijn ook huiskerken die min of meer gedoogd worden. Totdat de buren klagen over de herrie. Dat is altijd een goede gelegenheid voor de politie om in te grijpen. De vele huiskerken huren soms theaters of disco’s af om in groter verband bij elkaar te komen. Zulke samenkomsten worden natuurlijk ook dikwijls verstoord door de politie.
Zo omsingelde de veiligheidspolitie op 4 maart het Quoc Thanh theater in Ho Chi Minhstad en sneed ze de elektriciteit af. De politie verhinderde zo’n vijfhonderd christenen naar binnen te gaan, terwijl er al zo’n duizend een plaats hadden gevonden. Die werden niet alleen in complete duisternis gedompeld, maar ook in drukkende hitte, doordat de luchtbehande- lingsinstallatie was uitgevallen. Dat verhinderde de christenen niet om bij het licht van mobiele telefoons en flitslicht van fototoestellen de eredienst te beginnen. Leiders van ongeregistreerde gemeenten worden regelmatig gearresteerd en dan meestal aan een hardhandig verhoor onderworpen. Er zitten altijd wel christenen om hun geloof in de gevangenis. Op 8 juni jongstleden werd ds. Nguyen Hong Quang gearresteerd. Quang is leider van de Vietnamese Mennonietenkerk en staat bekend als vurig pleitbezorger van de mensenrechten. Vooral de door de overheid vertrapte Montagnards hebben zijn hart. Maar hij neemt het ook telkens op voor kerkelijke leiders wanneer zij wederrechtelijk worden vastgezet, zoals de drie evangelisten die sinds 2 maart vastzitten, nadat zij op een poli- tiebureau protesteerden tegen de arrestatie van een van hun collega’s.

Vastberaden actie
Om de positie van de christenen en de Montagnards in het bijzonder te verbeteren, is vastberaden actie nodig van de internationale gemeenschap. Veel mensen denken dat het schenden van de mensenrechten vanzelf wel zal verminderen als de Vietnamese economie zich verder ontwikkelt. Dat is een illusie gebleken. Het is hoog tijd dat onze regering politieke en economische maatregelen neemt tegen Vietnam. Daar is het land echt wel gevoelig voor. Vietnam heeft meer belang bij goede handelsbetrekkingen met Nederland dan andersom. Het gaat in dit geval niet alleen om de rechten van de christenen. Alle mensenrechten worden in Vietnam met voeten getreden. We mogen niet langer zwijgen!

Personalia

Jenö Sebök is hoofd publiciteit bij Open Doors, een stichting die opkomt voor vervolgde christenen in de wereld. Open Doors heeft belangrijke projecten in Vietnam, zoals training van kerkelijk kader en bijbelverspreiding. Het meeste werk in Vietnam moet in het geheim geschieden.

Meer informatie vindt u op de website van Open Doors Voor dit artikel is gebruikgemaakt van onderzoek door eigen medewerkers en bevriende relaties van Open Doors.

Jaargang 15 (2004) No 4

Trefwoorden: Christenvervolging, Vietnam, Atheïsme.