Transparant 17.1

Themanummer "Het Kwaad"

Wie op een zonnige zomermiddag door de weilanden bij Westerbork loopt, of bij de spoorrails bij Oswieçim, die zo onverbiddelijk uitkomen bij het voormalige kamp Birkenau kan zich vermoedelijk niet voorstellen dat deze frisgroene landschappen ooit het decor geweest zijn van mensenjacht, van mishandeling en moord, van systematische vernietiging van mensenlevens. Hoewel de bronnen de realiteit van deze misdaden ondubbelzinnig bevestigen, kan onze geest zich doorgaans maar moeilijk verplaatsen in zo’n gruwelijk stuk verleden.

Redactioneel

Het is deze thematiek van de onvoorstelbaarheid van genoemde vormen van menselijk gedrag die centraal staat in het artikel ‘Een mens te zijn op aarde’ van Herman Paul. Vanuit het bijbelse mensbeeld en de augustijnse traditie onderneemt de auteur een navolgenswaardige poging deze verschijnselen en dit menselijk wangedrag te duiden. Constant van den Heuvel biedt in zijn artikel ‘De mensvormigheid van het kwaad’ een aantal zeer bruikbare tips om met de door Paul aan de orde gestelde problematiek in het onderwijs praktisch aan de slag te kunnen gaan. Heel duidelijk laat Van de Heuvel zien dat de identiteit van de geschiede- nisleraar om de hoek komt kijken bij de selectie van de leerstof. Zijn pleidooi lesmateriaal te zoeken waarin christenen aanwezig waren bij historische gebeurtenissen verdient praktisering en navolging. Ewald Mackay schrijft zijn geschiedfilosofisch artikel in de stijl en traditie die we van hem gewend zijn. Hij zet opnieuw aan tot nadenken.

Het boek van AKO-kandidaat jan Siebelink Knielen op een bed violen heeft in Nederland veel aandacht gekregen. Mede naar aanleiding van het interview dat Transparant in nummer 16.3 met de Siebelink had, reageren in dit nummer de (kerkhistorici Jan Zwemer en Jan Kees Karels. Beiden vinden dat een schrijver van literatuur geen verantwoording hoeft af te leggen over de mate waarin feit en fictie met elkaar vermengd worden. Siebelink heeft niet bedoeld een historisch portret van de bedoelde groep calvinisten te schilderen. Dat neemt niet weg dat hij bevraagd mag worden op zijn tekening van de geloofsbeleving van deze calvinisten in zijn boek. Zwemer stelt terecht dat de weergave van de geloofsbeleving in de roman op aangelegen punten weinig of niets van doen heeft met de historische werkelijkheid. Jan Kees Karels heeft ook moeite met de typering van de Siebelinks werk als ‘een monument voor een uitgestorven vorm van Veluwse orthodoxie’. Hij is van mening dat het boek zich laat lezen als een esoterische detective waarvan het beeld goed past bij het geestelijk klimaat van Nederland waarin vormen van orthodoxe religie steeds vaker als een onfris fundamentalisme gezien worden. Zeer lezenswaardig is het commentaar van Ronnie Naftaniel over Simon Wiesenthal. Een waardig portret van een ‘nazi-jager’ die een boodschap had voor de wereld.

Ook geeft in dit nummer dr. Beatrice de Graaf, voorzitster van de Vereniging van Christen-Historici, haar visie op de toekomst van de vereniging.

Transparant

Jaargang 17 (2006) No 1 - themanummer 'Het Kwaad'

Trefwoorden: Oorlogen, , .