Transparant 19.4

Themanummer "Nederland in de jaren zestig"

Het was raak in het afgelopen jaar in de media. Er was geen zichzelf respecterend medium waarin de jaren zestig niet werden herdacht, gevierd, gerelativeerd, kortom besproken. Het is dit jaar immers veertig jaar geleden dat de culturele revolutie van 1968 uitbrak. Wat hebben mensen in de straat van deze revolutie gemerkt? En wat merken wij er nu nog van?

Redactioneel - Ton van der Schans

Het debat hierover is fors geweest. Tegenover degenen die de verworvenheden van deze jaren – vrijheid, blijheid. ailedaagse democratisering, experimenteren met drugs, nieuwe vormen van muziek, baas in eigen buik en nog veel meer – koesteren, staan degenen die dit allemaal behoorlijk fors relativeren. U kent de redenering. De jaren zestig hebben een voorgeschiedenis in de jaren vijftig. Een enkeling ging nog verder en beweerde dat de revolutie in de jaren vijftig al begonnen zou zijn. En, achteraf gezien, zo vertelden anderen, was het meer een vrij massale uiting van puberaal gedrag geweest. Deze deelnemers aan de revolutie zijn inmiddels zelf behoorlijk verburgerlijkt. Ze handelen veelal in aandelen, hebben tegenwoordig een driedelig kostuum aan, en koesteren hun huis, boom en beest.

Transparant is van mening dat er in geestelijk opzicht in deze jaren wel terdege een roer is omgegaan. We denken historisch genoeg om te weten dat deze tijd ook in verbinding staat met talloze ontwikkelingen in het denken, de economie, de samenleving en ideologieën. Ook wij weten van — om het eens deftig te zeggen — multicausaliteit en interdependentie. Maar dit alles neemt niet weg dat de jaren zestig een gestalte aangenomen hebben met een diepe doorwerking tot op vandaag de dag.
Dat toont dr. H. Klink in zijn fundamentele artikel over de kerken en de jaren zestig overtuigend aan. Hij laat zien hoe het linkse, antimetafysische maatschappijbetrokken denken aansloeg bij de jonge mensen in de jaren zestig, die zich wilden richten op de toekomst en een nieuwe maatschappij. Verder wijst hij in zijn artikel op de grote invloed van Barth. Hij concludeert dat de kerken voor een belangrijk deel ofwel solidair waren met de ‘cultuur’ die in de jaren zestig in zwang kwam, ofwel er weinig tegenover wisten te stellen. De kerk heeft naar zijn mening niet gestreden. Sterker: ze heeft doorgaans meegestreden aan de verkeerde kant van het front.
Professor E. Schuurman geeft in zijn bijdrage een persoonlijk getinte terugblik op en evaluatie van de jaren zestig. Hij stelt dat de studentenrevolte een uitzonderlijke revolutie was. Deze beweging vond zijns inziens niet in het centrum van het maatschappelijke leven plaats. Het revolutionair subject was niet de arme arbeidersklasse, zoals bij Marx. Typisch voor Schuurman is dat hij er op wijst dat veel te weinig wordt ingezien hoezeer deze culturele revolutie in verband stond met de technische ontwikkeling. Zonder een technologisch fundament zou de culturele revolutie niet hebben plaatsgevonden. lk denk dat hij daarin gelijk heeft.
Johan Bakker wandelt met de lezer langs een groot aantal gebeurtenissen op cultureel gebied in de jaren zestig. In dit informatieve artikel over muziek, literatuur, film en kunst stelt hij zich de vraag wat achteraf gezien deze periode typeerde. En hoe reageerden christenen op de veranderingen in de wereld die tot uiting kwamen in deze kunsten?
Interessant is het interview met Elly en Rikkert Zuiderveld over de jaren zestig. Zij vinden dat deze jaren niet gekoesterd mogen worden. De redactie hoopt dat u met de artikelen in dit nummer zich een beter beeld kunt vormen van deze opvallende tijd. En dat het mag bijdragen aan christelijk-historische meningsvorming.

Transparant

Jaargang 19 (2008) No 4 - themanummer Nederland in de jaren zestig

Trefwoorden: Jaren zestig, Nederlandse geschiedenis, .