Casiodoro de Reina

uit de serie "In de clinch met de clerus"

Onnekink, D.

Op 26 april 1562 stroomden drommen mensen samen op het Plaza Santa Francisco in Sevilla voor een auto de fe, een publieke terechtstelling door de inquisitie. Voor de ogen van de toeschouwers vond de verbranding van een afbeelding van de veroordeelde plaats, die al jaren daarvoor Spanje was ontvlucht. Casiodoro de Reina, wiens ‘executie’ dit betrof, was inmiddels voorganger van een Spaanse protestantse vluchtelingengemeenschap in Londen. De auto de fe was er een in een reeks van veroordelingen die plaats vonden nadat Spanje in 1558 was opgeschrikt door de ontdekking van enige protestantse groepen, terwijl de autoriteiten decennia lang in de veronderstelling waren geweest dat de Reformatie geen voet aan de grond had gekregen in Spanje.

Protestantisme in Spanje

Toch waren protestantse ideeën Spanje al eerder binnengedrongen. Vermoedelijk waren het aanvankelijk hovelingen van Karel V die in Duitsland kennis hadden gemaakt met de leer van Maarten Luther. Twee van hen, Juan de Vergara en Alfonso de Valdés, zouden later geassocieerd worden met Spaanse protestantse groepen. Een andere wijze waarop de Reformatie was doorgesijpeld was door middel van geschriften, die via de Nederlanden het Iberisch schiereiland bereikten. Een derde weg vormde het gedachtegoed van Desiderius Erasmus. De Rotterdamse filosoof was rond de tijd van de Duitse Reformatie razend populair bij Spaanse intellectuelen en ambtsbekleders – onder wie de aartsbisschop van Toledo, de inquisiteur-generaal en de keizer zelf. Een laatste ingang was het piëtisme, dat in Spanje vooral de vorm aannam van een uiterst mystieke stroming, deels geënt op de vijftiende-eeuwse Nederlandse Moderne Devotie. Rond het begin van de zestiende eeuw mondde dit uit in de beweging van de alumbrados (‘verlichten’) die mystieke communicatie en soms zelfs eenwording met God predikten, zonder mediatie van kerkelijke ceremonies...

Transparant 16.1 (januari 2005) 23-24

 Download het complete artikel (Pdf)

 Download het complete artikel (Word)

Jaargang 16 (2005) No 1

Trefwoorden: Reformatie in Spanje, Inquisitie, Reformatie.