Geschiedenis als een 'act of faith'

Kuiper, R.

‘Wie es eigentlich gewesen ist’ – welke historicus kent de woorden van Ranke niet? De moderne geschiedwetenschap brak twee eeuwen geleden door met stevige wetenschapspretenties. De geschiedenis zou haar geheimen prijs gaan geven. Het historisme vestigde zich als centrale overtuiging van moderne historici. De geschiedenis werd het omvattende kader voor het begrijpen van mens en cultuur.

Vanaf de negentiende eeuw moesten christen-historici zich op een nieuwe manier rekenschap geven van hun geloofsinzichten in de geschiedwetenschap. Voor hen was de geschiedenis niet de alles omvattende horizon en de geschiedwetenschap, zo ontdekten zij, was primair een interpreterende wetenschap. Hun worsteling met het historisme was een worsteling om de transcendente dimensies van de geschiedenis ‘open’ te houden. Er is een zin verbonden aan de geschiedenis die niet uit de geschiedenis zelf te begrijpen is. Het begrip van de geschiedenis wordt dus niet ambachtelijk gewonnen, maar is afhankelijk van wat als de zin van de geschiedenis herkend wordt. De geschiedbeoefening is een arena waar visies en overtuigingen omtrent mens en wereld elkaar ontmoeten en elkaars bewijsgronden in een ‘never ending debate’ betwisten. Niets zo beweeglijk als de moderne historiografie.

Personalia
Prof. dr. R. Kuiper is historicus en filosoof. Hij is hoogleraar Reformatoirsche Wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam.

Jaargang 18 (2007) No 3- themanummer verzuilde geschiedschrijving

Trefwoorden: Geschiedschrijving, Verzuiling, Christenhistoricus.