De verzuiling voorbij

Een impressie van anderhalve eeuw religieuze geschie- denis

Hellema, M.

In 2005 verscheen het boek Nederlandse religiegeschiedenis, geschreven door Joris van Eijnatten en Fred van Lieburg. Zij beginnen hun boek met de hunebedden en eindigen met New Age. Onder religie verstaan zij alle opvattingen die mensen hebben over het bovennatuurlijke. Dit omvat nadrukkelijk ook niet-christelijke geloofsvormen.

In hun aanpak is religiegeschiedenis een vorm van cultuurgeschiedenis. Hun benadering verschilt sterk van de religieuze geschiedschrijving van zo'n honderd jaar geleden, toen de verzuiling een zwaar stempel drukte op dit onderwerp. In dit artikel wordt in vogelvlucht beschreven hoe de religieuze geschiedschrijving zich heeft ontwikkeld. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van de manier waarop de geschiedschrijving is veranderd over de religie ten tijde van de Opstand en de Gouden Eeuw. Het beginpunt van dit historiografisch overzicht ligt rond 1870, toen de verzuiling zich in volle omvang begon te manifesteren.

Personalia

Marian Hellema studeerde geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Dit artikel is gebaseerd op haar afstudeerscriptie, getiteld 'Geschiedenis en godsdienst. Religieuze geschiedschrijving sinds de verzuiling bij Van Deursen en Frijhoff' (uitgegeven op www.igitur.nl Universiteit Utrecht, Utrecht 2006). Momenteel is zij als technisch projectleider verbonden aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, waar zij zich bezighoudt met de digitalisering van historisch tekstmateriaal.

Jaargang 18 (2007) No 3- themanummer verzuilde geschiedschrijving

Trefwoorden: Religiegeschiedenis, Verzuiling, Calvinisme.