Transparant 18.3

Themanummer "Verzuilde geschiedschrijving"

In mei 2006 verscheen de langverwachte Kuyperbiografie van Jeroen Koch. Al snel verschenen de eerste recensies, onder andere in het Reformatorisch Dagbad van 17 mei 2006.

Deze bespreking, van de hand van A.Th. van Deursen, sloeg in historisch Nederland in als een bom. De taal van Van Deursen was dan ook niet mis. Volgens Van Deursen had Koch met zijn beschrijving van Kuyper een beschavingsgrens overschreden. In het boek was namelijk ‘niet zozeer sprake van onbegrip, als wel van vijandigheid’ ten aanzien van de leef- en denkwereld van Abraham Kuyper en de gereformeerden. Tijdens congressen en in de meer dan vijftig recensies van het boek van Koch zong de naam van de Amsterdamse emeritushoogleraar geregeld rond.

In de Academische Boekengids van september 2006 gooide de historicus Wim Berkelaar de knuppel in het gereformeerde hoenderhok met een uitgebreid artikel onder de titel: ‘'Polemist voor eigen parochie. A.Th. van Deursen als historicus en fundamentalist’. In het artikel werd de door Van Deursen geschreven geschiedenis van de Vrije Universiteit besproken. Volgens de recensent een ‘'partijdige en ongenuanceerde geschiedenis’. Berkelaar concludeert ‘dat Van Deursen zich laat kennen als een historicus uit een verzuild bestel, die slechts preekt voor eigen parochie’. De redactie van Transparant vond het mede naar aanleiding hiervan tijd voor debat en discussie. We bedanken Arjan Nobel die ons een aantal ideeën voor dit nummer aan de hand deed. Marian Hellema geeft in haar artikel een impressie van anderhalve eeuw religieuze geschiedschrijving. Roel Kuiper geeft een vervolg op dit artikel met een excurs over het werk van Van Deursen. Zijn bijdrage is vooral een pleidooi voor christelijke geschiedbeoefening geworden, met de benoeming van enkele belangrijke motieven daarin. Hellema laat in haar korte reactie op Kuiper zien hoe problematisch het begrip ‘religieuze geschiedschrijving’ is. Jan van de Weerd stelt in zijn artikel de vraag wat De Savornin Lohman in de politieke geschiedschrijving zo belangrijk maakt en vraagt zich daarbij tevens af of Koch Lohman wel in de juiste context tegenover Kuyper plaatst.

In zijn recensieartikel bespreekt Ton van der Schans niet alleen het boek van Jeroen Koch, maar wordt ook ingaan op de mogelijke achtergronden van de forse kritiek op de schrijver en wordt deze kritiek geplaatst binnen het kader van dit themanummer over religieuze geschiedschrijving. Transparant wil in dit nummer niet alleen óver Jeroen Koch spreken, maar ook met hem. In het interview met Koch kunt u onder andere lezen, hoe hij zelf de discussie over zijn Kuyperbiografie heeft ervaren. De historicus en journalist Jan KuijI zet in zijn overzichtsartikel de discussie over Kochs biografie en de receptie ervan, op een rijtje. Ook de positie van de VCH krijgt daarin een plaats. In het Tijdschrift voor Nederlandse kerkgeschiedenis, jrg. 9, nr.4 werd uitgebreid ingegaan op het thema ‘Kerkgeschiedenis versus religiegeschiedenis of religie versus kerk’. Dit naar aanleiding van het verschijnen van De Nederlandse religiegeschiedenis van de hand van Joris van Eijnatten en Fred van Lieburg en Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis onder redactie van Herman Selderhuis, waaraan tien deskundigen meewerkten.

Transparant constateert dat er nog geen diepgaande kritieken op bovengenoemde publicaties geschreven zijn. We hebben prof. dr. C. Augustijn gevraagd dit te doen. Van Lieburg en Selderhuis geven elk een korte reactie op zijn recensieartikel. We hopen dat u ons themanummer over religieuze geschiedschrijving kunt waarderen.

Transparant

Jaargang 18 (2007) No 3- themanummer verzuilde geschiedschrijving

Trefwoorden: Verzuiling, Geschiedschrijving, Abraham Kuyper.