Transparant 18.2

Themanummer "Jaren vijftig"

Dit nummer van Transparant heeft als thema de jaren vijftig. Deze jaren liggen alweer een halve eeuw achter ons. Een tijd van onstuimige ontwikkelingen. Ook in de jaren vijftig stond de klok niet stil en waren er allerlei veranderingen aan de gang. De laatste tijd is er meer belangstelling gekomen voor deze periode en worden herinneringen aan die tijd opgehaald. Er wordt heel verschillend over dit decennium gedacht, voor de één zijn het ouderwetse jaren geweest, waar je niet te lang bij stil moet staan, voor een ander is het pure nostalgie, maar voor een derde zijn het jaren geweest met eigen vraagstukken die het waard zijn nader te bestuderen.

Redactioneel - Janneke Vos

Historisch gezien is er een duidelijk herwaardering voor de jaren vijftig gekomen. Lang heeft de waardering voor deze tijd immers in de schaduw gestaan voor die van de jaren zestig. Door vakgenoten en vele anderen worden ze nu niet alleen als voorbereiding op de jaren zestig gezien, maar hebben ze ook waarde in zichzelf.

Er vonden op velerlei gebied ontwikkelingen plaats. Een aantal van deze ontwikkelingen kwamen in de jaren zestig aan de oppervlakte en krijgen in dit nummer aandacht. Het is onmogelijk binnen het bestek van een themanummer alles de revue te laten passeren. Daarom heeft de redactie ervoor gekozen een paar karakteristieke ontwikkelingen te belichten.

In het introductieartikel stelt redactielid Janneke Vos dat de jaren vijftig beschouwd kunnen worden als transformatiejaren, waarin Nederland transformeerde in sociaaleconomisch, cultureel, religieus en in juridisch opzicht tot een moderne naoorlogse natie. Ze schetst een aantal aspecten uit deze periode waaruit blijkt dat er in die jaren veel gebeurd is zodat serieuze aandacht voor deze periode op zijn plaats is.

Het artikel van dr. Polderman gaat over de opkomst van de TV, en vooral over de manier waarop in het parlement gesproken werd over de komst van dit medium. Uit zijn artikel blijkt hoe politieke partijen heel verschillend dachten over de TV. Voor de één waren de economische aspecten erg belangrijk, voor andere partijen wogen de geestelijke belangen zwaar. Zelfs commerciële TV blijkt toen al een aandachtspunt te zijn geweest. Polderman komt tot de conclusie dat de televisie tegenwoordig hoofdzakelijk amusement biedt, waarvoor politici uit de beginjaren van het medium juist zo beducht voor waren.

Hoogkerkse verenigingen in de jaren vijftig

Dr. Aalders beschrijft in zijn bijdrage de opkomst van de moderne theologie bij de Gereformeerde Kerken in Nederland in de jaren vijftig. Hij gaat vooral in op de factoren die meegewerkt hebben aan de omslag bij de gereformeerde theologen, zoals de veranderde wereld, de natuurwetenschappelijke faculteit bij de Vrije Universiteit en twee theologen die destijds de toon zetten. Een omslag die volgens dr. Aalders naar een dialogische verhouding met de omringende wereld leidde. In de jaren vijftig kwam de kentering, hetgeen in de jaren zestig duidelijk zichtbaar werd.

Dr. Meijer doet uit de doeken hoe de repatriëring van de evacués uit Nieuw-Guinea is verlopen. De "kwestie Nieuw-Guinea" speelde zich weliswaar af in het begin van de jaren zestig, maar is wat thematiek betreft duidelijk nog een uitvloeisel van de dekolonisatie van Indonesië in de jaren vijftig. In dit artikel staat de (re)migratie uit Nieuw-Guinea centraal als afzonderlijke fase in het gehele repatriëringsproces. Dr. Meijer beschrijft de achtergrond van de Nieuw-Guinea-evacués en stelt de vraag of, en zo ja hoe, het overheidsbeleid ten aanzien van hun komst en opvang verschilde van de koloniale migranten die rechtstreeks uit Indonesië kwamen.

In het interview dat Ton van der Schans en Janneke Vos hadden met dr. M.J. Arntzen zijn veel aspecten uit de jaren vijftig aan de orde gekomen, zoals zijn visie op de theologische en kerkelijke ontwikkelingen van toen, maar ook andere onderwerpen als de tv, de aandacht voor de jeugd en de kwestie Indonesië.

Met dit nummer hoopt de redactie bij te dragen tot verdere studie en bezinning op de tijd direct na de Tweede Wereldoorlog.

Transparant

Jaargang 18 (2007) No 2 - themanummer jaren vijftig

Trefwoorden: Jaren vijftig, Nederlandse geschiedenis, .