"History, theory, text"

Recensie

Kuehn, J.

n.a.v. Elizabeth A. Cark, History, Theory, Text: Historians and the Linguistic Turn (Cambridge MA: Harvard University Press, 2004), 336 pag., €19,95.

Met haar studie History, Theory, Text gaat Elizabeth Clark, een van de vooraanstaandste historici van het vroege christendom, in op de recente tekstkritische theorie, waar historici terughoudend of zelfs vijandig tegenover staan. Hoewel de grenzen zeker niet duidelijk zijn, wordt in de Letteren en Sociale Wetenschappen de ´kritische theorie´ gebruikt als een algemene term in de nieuwe theoretische ontwikkelingen vanaf de jaren ´60 in een aantal onderzoeksvelden, en beïnvloed door structuralisme, post-structuralisme, deconstructie en een aantal andere denkterreinen. Er is een wijdverbreid geloof als zouden voorstanders van kritisch theorie ‘opstandelingen’ binnen het vakgebied zijn, maar Clark argumenteert dat de ´linguistic turn´ de plausibele voortzetting is van een langdurig intellectueel debat over de aard van geschiedschrijving en historisch onderzoek.

Elizabeth Clark is John Carlisle Kilgo Professor of Religion aan Duke University, waar ze college geeft over alle fasen van de geschiedenis van het christendom. Ze schreef (sommigen met anderen) elf boeken, haar studie Ascetic Piety and Women’s Faith: Essays on Late Ancient Christianity (1986) won de Adele Mellen prijs voor uitzonderlijke bijdragen aan de wetenschap. De linguistic turn beschrijft de paradigmaverschuiving die de poststructuralisten introduceerden. De studie naar taal, literatuur en andere culturele vormen is genoodzaakt om aandacht te besteden aan de semiotische processen die een rol spelen in de productie van betekenis, die niet langer meer vanzelfsprekend is. 'Semiotisch' duidt hier op het gebruik van signalen en signaalsystemen in een tekst, beginnend met de basale klankeenheid tot woorden, passages en grotere eenheden met betekenis. De linguistic turn, waarschijnlijk de meest prominente transformatie in theorie in de twintigste eeuw, stelt dat de representatie van de wereld en het bestaan van betekenis in essentie verbonden zijn met en verweven in taal. Dit gaat zo ver dat, zoals Jacques Derrida schrijft in Of Grammatology, er 'niets buiten de tekst' is (pas de hors-texte).

Vertaling David Onnekink

Jaargang 17 (2006) No 3 - themanummer godsdienstoorlogen

Trefwoorden: Recensie (artikel), Geschiedfilosofie, Linguïstiek.