Over aanjagers, beeldbepalers en haviken

'Was de Tachtigjarige Oorlog een godsdienstoorlog?'

Graaf, R. de

De opstand tegen Spanje, vanaf de 19de eeuw beter bekend als de Tachtigjarige Oorlog, is waarschijnlijk de grootste dramatische gebeurtenis uit de Nederlandse geschiedenis.

De vraag is hoe deze oorlog het beste kan worden gekarakteriseerd: was het in wezen een godsdienstoorlog, of toch meer een sociaal-economisch of politiek conflict? In de afgelopen eeuwen hebben veel historici partij gekozen. Vaak zegt hun partijkeuze meer over de tijd waarin de historici zelf leefden, dan over de jaren 1565-1648, maar dat terzijde.
In de bijdrage is vooral gekeken naar primaire bronnen en naar het beeld dat ontstaat als het gaat om de vraag of de opstand een godsdienstoorlog was. De uitkomst van het onderzoek laat zien dat de rol van de protestanten verschoof: zij waren zonder meer de aanjagers van de oorlog. Toen deze volop aan de gang was, waren zij beeldbepalend en drongen protestantse geestelijken door tot in het hart van de legers. In de slotfase waren zij veeleer propagandistische haviken, die vrede met Spanje zo lang mogelijk wilden uitstellen.
Of de zaak van de religie voor soldaten doorslaggevend was, is in het algemeen niet waarschijnlijk.

Personalia
Dr. Ronald de Graaf is docent aan de PABO van de Christelijke Hogeschool Ede en aan de lerarenopleiding van Hogeschool Driestar-educatief.

 Website van dr. De Graaf

Jaargang 17 (2006) No 3 - themanummer godsdienstoorlogen

Trefwoorden: Tachtigjarige Oorlog, Oorlogen, Protestantisme.