Transparant 25.4 (2014) is verschenen

Transparant 25.4 (2014) is verschenen. U kunt dit nummer bestellen via het bestelformulier onderaan deze pagina. Artikelen in dit nummer:

Bron Transparant

Bron Transparant

Redactioneel

David Onnekink

Terwijl ik dit schrijf, zit ik in mijn woonkamer te midden van grote stapels Transparanten; alle exemplaren die zijn verschenen sinds 1990, een indrukwekkende en rijkgeschakeerde van precies 99 nummers. Het honderdste exemplaar van Transparant houdt u nu in handen. In het najaar van 1989 richtten George Harinck, Roelof Bisschop, Roel Kuiper, Flip Quist en Hillie van de Streek de Vereniging van Christen-Historici op, en vormden meteen de redactie van het blad Transparant. Het jaar daarop namen Hans Krabbendam, Ton van der Schans en Flip Quist de redactietaak op zich.

Kort nieuws

Ardjan Logmans

Ruimte veroveren op de marxisten

Naomi Bikker en Christiaan Veldman

De Vereniging van Christen-Historici bestaat 25 jaar. Waarom vonden de oprichters het destijds nodig om een aparte vereniging te starten? Is de VCH een verzuilde club? Hoog tijd voor een interview met de oprichters. We ontmoeten Hillie van de Streek, Roelof Bisschop en Roel Kuiper in de Faculty Club van het Academiegebouw in Utrecht, de stad waar het begon. George Harinck en Flip Quist, de andere oprichters, zijn vanavond verhinderd. Al snel komen de verhalen los en vullen oude nummers van Transparant de tafel.

Hete hangijzers: Geschiedenis en theologie

C. Blenk

Voor de EO hoorde ik een interview met dr. Arjan Nobel. Desgevraagd zag hij geen hand van God in de geschiedenis, zelfs niet bij onze bevrijding; maar hij benadrukte wél de rol van religie. Ook bij de VCH-herdenking in Gouda van ‘1813’ wees prof. dr. F. A. van Lieburg ‘duiden’ af. Wordt geloof dan ook bij ons Privatsache? vroeg ik. Of ik terug wilde naar Abraham van der Velde. Nee. Ik viel modernere theologen bij tegen het ‘euvel der vereenzelviging’.

Hete hangijzers: De kindermoord te Bethlehem

Gertram Schaeffer

Regelmatig wordt beweerd dat de kindermoord te Bethlehem niet plaatsgevonden heeft. Herodes was een wreed heerser, maar geen kindermoordenaar. Op welke argumenten is deze boude bewering gebaseerd? Een heet hangijzer onder christenhistorici is de omgang met Bijbelse bronnen in de geschiedschrijving. Welke waarde moet een historicus hechten aan Mattheüs’ vertelling over Romeins optreden in Bethlehem?

Wetenschap en religie in negentiende-eeuwse academische openingscolleges.

Leen Dorsman

Wetenschap en religie staan vaak op gespannen voet met elkaar. Dat is geen nieuws. Met name in de negentiende eeuw komt die spanning heel duidelijk aan de oppervlakte in de strijd rond de moderne theologie. We kunnen deze relatie tussen wetenschap en religie bestuderen als een vorm van ideeëngeschiedenis op het niveau van het theologisch debat, maar er is ook nog een andere manier mogelijk: via het theologisch onderwijs. Dat is lastig omdat we natuurlijk niet goed weten wat er zich in al die collegezalen heeft afgespeeld. We kennen de handboeken die werden gebruikt en we hebben een aantal (vaak moeilijk leesbare) collegedictaten. En misschien wat herinneringen. Daar moeten we het eigenlijk mee doen. Toch zijn er collegedictaten.En misschien wat herinneringen. Maar er bestaat in de negentiende eeuw een specifiek soort bron die ons wellicht meer inzicht kan geven: het openingscollege.

Column: Publieksgeschiedenis

Arjan Nobel

Of er nog vragen waren? Helemaal achterin schoot een vinger omhoog. Hij stak direct van wal. “Waarom hier in wroeten?” Een aantal jaar geleden stond er ook al in de krant dat Maarten Luther de 95 stellingen niet had aangeslagen. En nu bleek dat die beroemde laatste woorden – mon Dieu, mon Dieu, ayez pitié de moi et de ce pauvre peuple – misschien nooit hebben geklonken. Dat De Zwijger wellicht zweeg. “Waarom zouden we dit eigenlijk moeten weten?”

Nieuwe website voor jarige vereniging

Ardjan Logmans

Enkele maanden nadat de Vereniging van Christen-Historici (VCH) was opgericht, lanceerde ze het tijdschrift Transparant. Aan het eerste nummer, dat verscheen in januari 1990, werd door de christelijke pers aandacht geschonken. Geruisloos echter werd hieraan na de millenniumwisseling de website christenhistorici.nl toegevoegd. Dit najaar kreeg die site een nieuw jasje, want de VCH is het waard en de lezers hebben er recht op.

Een straf van God? Voorzienigheid en daderschap in de Beeldenstorm

David de Boer

Niets meer dan kattekwaad, uitgevoerd door baldadige jongeren zonder religieuze bedoelingen; met het gereformeerde geloof had de Beeldenstorm in 1566 in ieder geval niets te maken. Dit was het beeld dat protestanten al snel na de gebeurtenissen creëerden. Aanhangers van de gereformeerde religie zaten in hun maag met de bestorming van de kerken. Ze zagen in dat het ongeautoriseerd vandalisme was geweest, een inbreuk op de gemeenschap en de sociale orde. Bovendien diende het oprakelen van religieuze twist in de beginfase van de Nederlandse Opstand – toen katholieken en protestanten nog zij aan zij vochten – alles behalve een politiek doel. Bagatelliseren en dissociëren werden daarom onder protestanten de dominante houding richting de Beeldenstorm.

Recensies

Leon van den Broeke, Hans Krabbendam, Dirk Mouw (red.), Transatlantic Pieties. Dutch Clergy in Colonial America (The Historical Series of the Reformed Church in America, 76), Holland, Michigan: Van Raalte Press, Grand Rapids Michigan, Cambridge, UK: William B. Eerdman Publishing Company, 2012; $ 35.00, ISBN 978 08 0286 972 2.

J.C.H. Blom en E. Lamberts (red.), Geschiedenis van de Nederlanden; Amsterdam: Uitgeverij Prometheus / Bert Bakker, 2014, introductieprijs € 39,95, na 20 september € 49,95; 512 blz.; ISBN 978 90 351 4119 3

C. Houtman, Kinderkerk en kinderpreek, geloofsopvoeding in het negentiende-eeuwse protestantse Nederland, Heerenveen: Uitgeverij Groen, 2013, 277 blz., € 24,95, ISBN 978 90 8897 077 1

Column: Toetsweek

Ruben Teunissen

De Bijbel ligt open op de katheder. Het is al snel stil. De leerlingen zijn vrij geconcentreerd. Het is alleen de vraag waarop ze zijn gefocust. Als je de ogen zo ziet, dan lijken sommige leerlingen bewust te willen luisteren naar de boodschap uit Gods Woord. Anderen lijken zich meer bezig te houden met het uit elkaar houden van wiskundige formules. Of gaan nog snel even enkele kenmerkende aspecten langs.

Vitrine

Gerard Raven

 

Nummer 25.4 bestellen

Uw voor- en achternaam (verplicht)

Straat + huisnummer (verplicht)

Postcode (verplicht)

Woonplaats (verplicht)

Uw email (verplicht)

Uw telefoonnummer (verplicht)

Vul de jaargang en het nummer in van het tijdschrift Transparant dat u wilt ontvangen (bijvoorbeeld 26.4 of 27.1).

Ik wil graag dit nummer van Transparant bestellen tegen een geringe vergoeding. Stuur me per e-mail een bevestiging met betalingsinstructies. Vervolgens krijg ik het nummer toegestuurd.

Voer de gegevens hieronder in, zodat we spam kunnen uitschakelen.
captcha