Transparant 24.2 (2013) is verschenen

Transparant 24.2 (2013) is verschenen. Artikelen in dit nummer:
Transparant 24-2 2013_cover

Redactioneel

David Onnekink

“The past is a foreign country” is een visie op de geschiedenis die mij al sinds mijn studententijd heeft aangesproken en geïnspireerd. Zij helpt te verklaren waarom geschiedenis belangrijk is; wie ziet immers niet het belang in van reizen naar het buitenland om zijn eigen ontwikkeling te bevorderen? De ervaring van een aanraking met een compleet andere cultuur is zowel fascinerend als verontrustend. Immers, de fascinatie door het onbekende is iets dat elke historicus herkent, maar als christenen houden we misschien liever vast aan het bekende, aan zekerheden. Ons geloof bepaalt onze identiteit ten diepste, en dat is niet gemakkelijk te rijmen met een openhartig onderzoek naar iets dat volstrekt buiten die identiteit ligt.

Lees meer.

Kort nieuws

Lees meer.

Medicijn voor de ziel

Jan de Wit

Het jaar 1000 werd door velen gevreesd als het begin van het tijdperk van de antichrist. Hoe vindt dat haar weerslag in de thematiek van de preken in het Angelsaksische Blickling Manuscript?

Lees meer.

Het nationale verhaal van Oranje

Ton van der Schans

Het koningshuis: wie heeft er geen mening over? Toen ik nog lid was van de gemeenteraad in Bodegraven, werd op Koninginnedag bij de aubade het Wilhelmus gezongen. Een collega van D66 zong niet mee. “Wat heb ik met Duits bloed en de Spaanse koning te maken?”, zo vroeg hij me. Toen ik later op de vrijmarkt een steekproef uitvoerde en enkele intelligente Marokkanen vroeg of ze ook meegezongen hadden, antwoordden ze: “Het heeft met jullie geschiedenis te maken, maar het is niet ónze geschiedenis.” De hamvraag is of er nog een historisch lijntje bestaat dat alle inwoners van Nederland verbindt. Bestaat er nog een samenbindend nationaal Oranjeverhaal?

Lees meer.

Column: Kerk, Oranje en vaderland

Bart Jan Spruyt

“Snijdt mijn hart open en gij zult er Holland in vinden”, zei H. F. Kohlbrugge eens in een preek. Vanwaar die liefde? Vanwege “het drievoudig snoer Kerk, Oranje, Vaderland”. De parallellen tussen de geschiedenis van Israël en het protestantse Nederland waren zo duidelijk dat het geen wonder was dat “‘het oud-Nederlandse volk” zijn eigen geschiedenis in het Oude Testament terugvond. Wat was de belangrijkste parallel? “Dáár hemeltergende zonden en zware straffen; geloof en bekering, en wonderen op wonderen van onmiddellijke uitkomst.”

Lees meer.

Ignatius Walvis had gelijk, in gesprek met kerkhistoricus Paul Abels

Christiaan Veldman

Paul Abels liet zijn droom werkelijkheid worden en verhuisde met zijn vrouw naar de Goudse binnenstad. Gezeten op een hoge kerkbank – “morgen gaat er een stukje af” – spreken we over libertijns én orthodox Gouda, het Calvijnjaar, de humor van kerkgeschiedenis en de tragiek van Ignatius Walvis (1653-1714); net als Abels een Gouds historicus van katholieken huize. Walvis’ geschiedschrijving over ‘katolijke kerk-zaaken’ kwam dit jaar uit onder Abels’ redactie.

Lees meer.

Van Hare naar Zijne Majesteit

Menno de Bruyne

Mannen én vrouwen mogen er nú al graag over speculeren: wat gaat er gebeuren nu koningin Beatrix is afgelost door haar zoon, prins Willem-Alexander? Als niet meer een vrouw de scepter over Nederland zwaait, maar een man. Hoe zal dat gaan? Wat zal er veranderen als het koningschap na ruim honderd jaar overspringt van de ene op de andere sekse? Als we overschakelen van een matriarchaat naar een patriarchaat?

Lees meer.

Gewone geschiedenis en Gods voorzienigheid

Mark Noll

Geschiedbeoefening richt zich meestal op het aardse domein. Vanuit een christelijk perspectief wil dit echter niet zeggen dat God afwezig is, maar slechts dat historici hun onderzoek verrichten zoals natuurwetenschappers te werk gaan. Kerkgeschiedenis of geschiedenis die een goddelijke bedoeling wil aanwijzen in de hoofdstroom van menselijke gebeurtenissen, kan gemakkelijk een ogenschijnlijk willekeurig mengsel worden van semi-wetenschappelijke geschiedenis en quasi-Schriftuurlijke theologie. Dit mengsel onderscheidt zich van gewone geschiedbeoefening, die zich richt op politieke, sociale, economische, demografische, culturele of juridische ontwikkelingen.

Lees meer.

In memoriam Ludi van Essen

George Harinck

Haar leeftijd, haar kleding, de inrichting van haar huis – uit alles bleek dat Ludi van Essen van een vorige generatie was. 99 jaar was ze, dus we mogen zelfs wel zeggen: van de voor-vorige generatie. Toen haar vakgenoot en toezichthouder Arie van Deursen (die ruim een jaar geleden overleed) geboren werd in 1931, zat Ludi van Essen al zo’n beetje in de collegebanken aan de Vrije Universiteit. Die universiteit meldde deze week dan ook op haar website dat in Ludi haar oudste alumnus was overleden. Maar de omgang met haar voerde je nog verder terug dan twee generaties. In haar ontmoette je de laatste schakel van een keten die tot diep in de negentiende eeuw terugging.

Lees meer.

Recensies

Lees meer.

Column: Ongewenste broodjes

Ruben Teunissen

Dit gebeurt me niet nog eens. Natuurlijk, we werken als docenten met mensen. Een les loopt dikwijls anders dan gedacht. Als dat echter komt door iets als een computer, is begrip ervoor wat minder aanwezig. Gelukkig weet ik inmiddels hoe ervoor te zorgen dat beeld en geluid synchroon blijven lopen. Deel drie van Shoah zit in de computer. Zo dadelijk zullen de leerlingen het verhaal van Treblinka horen. Ik werp nog een korte blik op de onderste balk op het beeldscherm. 00.00 staat er. Op 34.37 zal ik de dvd stilzetten, zodat er ook tijd is voor wat eerste reacties. Een eenvoudige les. Kop, romp en staart. Ik weet dat de dvd de leerlingen gaat raken. Daar komen de eerste trouwens al binnen.

Lees meer.

Aankondigingen en recent verschenen boeken

Lees meer.

Vitrine

Gerard Raven

Lees meer.