Transparant 23.2 (2012) is verschenen

Transparant 23.2 (2012) is verschenen. Artikelen in dit nummer:
Transparant 23-2 2012_vp

Redactioneel

David Onnekink

Het Ashmolean Museum in Oxford heeft momenteel een tentoonstelling over Legenden en verhalen in Chinese kunst. Mijn aandacht werd daar onlangs getrokken door een curieuze schildering, getiteld De demonenonderdrukker van een Chinese kunstenaar genaamd Cheng Shifa. De afbeelding toont de achtste-eeuwse keizer Xuanzong, die droomt over een geleerde die demonen voor hem vangt. Daar vlakbij is een prachtige tekening in inkt op ‘verguld’ papier tentoongesteld, Karakters uit ‘Vreemde verhalen uit de kamer van een geleerde’, gebaseerd op een zeventiende-eeuws boek met die titel van Pu Songling.

Lees meer.

Kort nieuws

Lees meer.

De vormende rol van vertalers van piëtistische werken in de vroegmoderne tijd

Jan van de Kamp

In het vroegmoderne West-Europa was een goede vertaling een tekst die goed aansloot bij het doelpubliek. De rol van de vertaler als bewerker van een brontekst was veel groter dan dat deze nu in het algemeen is. De keuzes die vertalers van piëtistische geschriften bij het vertalen maakten, waren vaak even tactisch als veelzeggend. De subtiele aanpassingen van bronteksten brengen de theologische gevoeligheden van hun tijd aan het licht. Vertalers hadden in tweeërlei opzicht een vormende rol: in de eerste plaats bewerkten zij woorden en zinnen, in de tweede plaats instrueerden zij de lezer. In dit artikel geef ik voorbeelden van vertaalkeuzes van piëtistische vertalers.

Lees meer.

Column – Religieuze regimes

Herman Paul

Weet iemand wat religieuze regimes zijn? Religieuze regimes is inderdaad de titel van een belangrijk boek van Peter van Rooden (1996), over de veranderende relaties tussen godsdienst en maatschappij in de afgelopen eeuwen. Daarmee is echter nog weinig gezegd. Want de term zelf komt in het hele boek niet voor. Zoals Van Rooden eind april op een Amsterdamse conferentie bekende: de titel was hem aangereikt toen het boek al af was.

Lees meer.

Katholieke bisschoppen als veiligheidsprobleem voor de nieuwe natie, 1813-18161

Beatrice de Graaf

Veiligheid is een van de functies waarmee de moderne staat sinds het einde van de 18e eeuw zijn gezag legitimeerde en uitbreidde. Vanaf de periode van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring en de Franse Revolutie heeft veiligheid een tweeledige betekenis. Het behelst securitas, of sécurité, de bescherming door de staat – van persoon, middelen, eigendom en grondgebied (de Hobbesiaanse functie) – maar ook bescherming van individuen tegen willekeur en repressie van diezelfde staat (de inbreng van John Locke). Veiligheid schept een begrip van een modern staatsgezag en creëert de moderne burger met onvervreemdbare rechten en plichten als subject, maar ook als object van dat staatsgezag.

Lees meer.

Wat te doen tegen de satellieten van satan?

Judith Pollmann

Toch lijken juist Nederlandse katholieken niet makkelijk van dergelijke exempelen te hebben geleerd. Veel katholieken waren aanvankelijk bereid om de calvinisten te steunen in hun verzet tegen de politiek van Filips II. Ondanks de Beeldenstorm, waarin radicale calvinisten een spoor van vernieling hadden getrokken door katholieke kerkgebouwen, verwelkomden ook katholieken in 1572 de geuzenlegers van Willem van Oranje. Ondanks de beestachtige manier waarop geuzencommandant Lumey optrad tegen priesters en monniken, en ondanks het verbod op de katholieke eredienst dat Holland en Zeeland in 1573 al afkondigden, waren katholieken elders in de Nederlanden in 1576 toch bereid gemene zaak te maken met de opstandige gewesten. Waarom werkten katholieken mee aan een Opstand die hun kerk buitenspel zette, die hen hun kerkgebouwen kostte, hun priesters op de vlucht joeg en die alles wat hun heilig was vertrapte? Ze hadden toch de meerderheid? Waarom boden ze niet meer verzet?

Lees meer.

Column – Tussen twee bellen

Willem Jan Palsgraaf

Het vreugdegeschal van de bel is de aankondiging van het feit dat hun komst niet lang meer op zich zal wachten. Waar ter wereld vind je nog jongeren die bij elkaar komen om na te denken over het grote levensideaal van stadhouder-koning Willem III? Vol enthousiasme gaan we aan de slag met Engelse koningen uit een ver verleden.

Lees meer.

Interview: Teloorgang van de moederkerk

Geert Schipaanboord en Christiaan Veldman

Aan de hand van zijn familiegeschiedenis beschrijft historicus en journalist Jos Palm in Moederkerk (Uitgeverij Contact, 2012) de ondergang van rooms Nederland. Transparant sprak met hem in zijn studieruimte in Amsterdam.

Lees meer.

De oorlog online

Mariëtte van Selm

Een van de bekendste beschrijvingen van de Tweede Wereldoorlog in Nederland is het veertiendelige standaardwerk Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog van dr. Loe de Jong (1914-2005). Het eerste deel verscheen in 1969, het laatste in 1991. Sinds eind vorig jaar is de moeilijk verkrijgbare wetenschappelijke editie – die in een veel kleinere oplage verscheen dan de in gekleurde omslagen gestoken publieksuitgave – digitaal te raadplegen via de website van het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocausten Genocidestudies (bij velen beter bekend onder de afkorting van zijn oude naam: NIOD).

Lees meer.

Recensies

Lees meer.

Vitrine

Lees meer.