Recensie: Hatt, De kruistochten; Ross, De Industriële Revolutie

Omdat de deeltjes De kruistochten en De Industriële Revolutie bepaald wel een plaats verdienen in de mediatheek, was mijn eerste gedachte dat het jammer is dat ik de serie Geschreven Geschiedenis niet eerder kende, maar toen realiseerde ik me dat we hier met een nog nieuwe serie te doen hebben.

De opzet van de boekjes is steeds dezelfde. In zestig fraai geïllustreerde bladzijden worden de hoofdlijnen verteld. De hoofdstukken gaan over voor de handliggende aspecten van het onderwerp en zijn weer onderverdeeld in artikeltjes van (ruim) één bladzijde. Op de tegenoverliggende pagina treffen we bijbehorende geschreven en ongeschreven bronnen aan, waarbij in een overzichtelijke lay-out moeilijke woorden en begrippen worden toegelicht. Geheel in overeenstemming met de procedures in het hedendaagse geschiedenisonderwijs, worden de lezers er aan herinnerd dat ze een historisch document wel op een bepaalde manier moeten benaderen. Doen ze dat niet, dan raken ze gemakkelijk in de tijdkooi gevangen of vergissen zij zich in de betrouwbaarheid van de documenten.

Hatt, De kruistochten, christenen in oorlog. Bron Transparant

Hatt, De kruistochten, christenen in oorlog. Bron Transparant

Overigens moet de leerling zich zelf wel steeds realiseren dat het belangrijjk is met de juiste houding naar de documenten te kijken. De nuttige tips in de inleiding, over het benaderen van documenten, worden namelijk in het vewolg niet expliciet toegepast. Voor een geoefend leerling is dit echter geen bezwaar en omdat de deeltjes die ik zag voor klas 3 en hoger in aanmerking komen, mag je veronderstellen dat de benodigde vaardigheden wel beheerst worden.

Het deel met als ondertitel ‘christenen in oorlog’ behandelt de aanzet tot en het verloop van alle kruistochten. Die zeven expedities zijn dus weer terug in het geschiedenisboek, met de zo’n dertig jaar terug tenminste traditionele (godsdienst)politieke, militaire, economische en, zij het in mindere mate, culturele informatie. Natuurlijk keek ik, met het onderwerp Europa en de buitenwereld nog vers in het geheugen, naar de aandacht voor de onderlinge contacten tussen de moslims en de kruisvaarders en hun nazaten van Outremer.

Veelbelovend, maar niet kenmerkend voor de aandacht die het boek verder hieraan besteedt, is het verhaal uit de kroniek van de Arabier Oesama. Deze verhaalt hoe de gouvemeur van Antjochié eens gaat eten bij een Frank en zich in het geheel geen zorgen behoeft te maken over de maaltijd, want varkensvlees eet deze nieuweling in de Oriënt al jaren niet meer. Ik zou graag meer voorbeelden van soortgelijke ervaringen gelezen hebben. Kan dat nog een kwestie van smaak zijn, meet objectief is vast te stellen dat de gevolgen van de kruistochten te mager behandeld worden, zeker die op cultureel en economisch terrein.

Download de complete recensie (pdf)

Recensie n.a.v. Christine Hatt, De kruistochten, christenen in oorlog (Harmelen: Ars scribendi, 1999) 59 blz., fl. 29,75.
Stewart Ross, De Industriële Revolutie (Harmelen: Ars scribendi, 1999) 60 blz., fl. 29,75.

Jaargang 11 (2000) No 2 – themanummer revisie van het Réveil?