Recensie: Wheatcroft, Ongelovigen, het conflict tussen christendom en islam

‘Geschiedenis is het gevaarlijkste gewrocht dat ooit is voortgebracht door de chemie van het intellect.’ Dit citaat van dichter en filosoof Paul Valéry vormt de toepasselijke introductie op het magnum opus – het resultaat van zeventien jaar toewijding – van Andrew Wheatcroft, getiteld Ongelovigen, het conflict tussen het christendom en de islam. Er lijkt geen beter moment te zijn geweest om deze veelomvattende geschiedschrijving de wereld in te sturen. Deze wereld is er immers één waarin culturele tegenstellingen in de media de overhand hebben. Een gedegen historicus weet echter dat de zogenaamde botsing der beschavingen niets nieuws is.

Bron Transparant

Bron Transparant

Deze wetenschap wordt nauwkeurig en tot in detail onderbouwd door Wheatcroft, die met zijn boek de geschiedenis van het conflict tussen de islam en het christendom per conflictgebied beschrijft.

Het verhaal dat Wheatcroft vertelt gaat terug tot het jaar 638 AD, toen de islamitische verovering van het Byzantijnse Jeruzalem plaatsvond. Deze werd beantwoord met ver- en heroveringen door legers met verschillende religieuze signatuur in de hiernavolgende veertien eeuwen. Jeruzalem is in Ongelovigen het centrum van één van de drie regionen die als slagveld fungeerden voor de botsingen tussen het christendom en de islam. De vele kruistoch-ten – waarvan de eersten avant la lettre waren – uit de elfde, twaalfde en dertiende eeuw hadden allen tot doel de Heilige Grafkerk opnieuw onder de christelijke hoede te stellen.

De Balkan en Al-Andalus, ofwel het Iberische schiereiland, zijn de overige twee conflict- gebieden die het decor vormen voor Wheatcrofts bloedige geschiedschrijving. Hoewel de Britse historicus de nadruk legt op de fricties tussen de interreligieuze contacten, komt bij de beschrijving van de Moorse bezetting van het Spaanse schiereiland ook een vleugje vreedzaamheid aan bod. De Moriscos leefden ruim driehonderd jaar samen met de Andalusische christenen en joden: een paradoxale Spaanse samenlevingsvorm die later door Américo Castro, Spaans historicus en filoloog, tot convivencia werd gedoopt.

Download het complete recensieartikel (Pdf)

n.a.v. Andrew Wheatcroft, Ongelovigen. Het conflict tussen het christendom en de islam (Amsterdam & Antwerpen: Uitgeverij Atlas, 2005), 512 blz., €29,90.

Jaargang 19 (2008) No 3 – themanummer islam en Westen