Recensie: Van Dijk & Massink, Groen en de grondwet

Bron christenhistorici.nl

Bron christenhistorici.nl

Het jaar 1998 is een jaar van herdenken. Diverse gebeurtenissen worden herdacht. De meest in het oog springende is wel de herdenking van de grondwet van 1848. De parlementaire democratie werd toen in Nederland gevestigd. De overheid laat deze gebeurtenis niet onopgemerkt voorbijgaan. Veel aandacht gaat uit naar degene naar wie deze wijziging is vernoemd: Thorbecke.

De teneur van deze herdenking is dat in 1848 het verheven democratische licht in Nederland aanging! Hierbij wordt maar al te vaak vergeten dat een groot deel van de bevolking niet zoveel zag in deze vernieuwing. Probleem voor hen was dat ze geen invloed hadden op het bestuur van het land. Zij hadden echter wel een mond: Groen van Prinsterer. Het is dan ook een goed initiatief van de SGP om Groen te herdenken en er door dit boek voor te zorgen dat zijn herinnering levend blijft. Het boek heeft dan ook wel een symbolische functie. Het biedt tegenwicht tegen alle aandacht voor Thorbecke.

In het boek gaat de aandacht eerst uit naar de historische context waarin de nieuwe grondwet opgesteld werd. Van der Schans schetst een evenwichtig beeld van Nederland in de laat achttiende en de negentiende eeuw. Hij stelt dat de oorzaak van de ‘fluwelen revolutie’ niet zozeer lag in de omwenteling van 1795 maar in de structuur van de Republiek, die niet meer was berekend op haar taak. Daarbij laat hij zien dat de patriotten een belangrijke functie vervulden in het geheel, waarbij hij wat mij betreft meer had mogen benadrukken dat zij niet per definitie pro-Frans waren. Daarna gaat hij nog in op de regeringsperiode van Willem I en de doorbraak van het liberalisme en de twee politieke grootrneesters Thorbecke en Groen van Prinsterer.

Vervolgens gaan Van Dijk en Massink in op Groens levensbeschouwing aan de hand van Ongeloof en Revolutie. Ze betogen dat Groen alles verwierp wat met de revolutie te maken had. De triomf van de revolutie betekende de neergang van het christelijk geleef gepaard gaande met het verval van de christelijke deugden. Dit vormt de kern van Groens verzet tegen de tijdgeest en kwam voort uit de wil te getuigen van zijn God.

Download de complete recensie (pdf)

n.a.v. Mr. D.J.H. van Dijk en drs. H.F. Massink (red), Groen en de grondwet (Heerenveen: J.J. Groen en Zoon, 1998) 112 blz., prijs fl. 24,95.

Jaargang 10 (1999) No 1 – themanummer Breukvlak 1900