Recensie: De Gier, Marnix van St. Aldegondes ‘ToIk der bijbeltaal’

Bron Transparant

Bron Transparant

Willem van Oranje had een steun en toeverlaat. Deze man, Marnix van St. Aldegonde, heeft veel betekend voor de prins. Hij onderhandelde met diverse vorsten over steun bij de opstand tegen Spanje, wat de prins van Oranje erg waardeerde. Dit bleek toen Marnix van St. Aldegonde gevangen was genomen door het Spaanse leger.

De prins spande zich in om hem vrij te krijgen. Dit lukte toen de Spanjaarden Marnix wilden ruilen voor Mondragon. Marnix was de man die de fakkel van de prins over zou nemen na zijn dood. Toen bleek dat de leidinggevende capaciteiten van Marnix niet zo groot waren dat hij leiding kon geven aan de in nood verkerende Republiek. Ook zijn militaire inzicht haalde het niet bij dat van zijn tegenstanders. Hij liet zich als burgemeester van Antwerpen in 1585 inpakken door de Spaanse bevelhebber.

De grootste interesse van Marnix ging niet uit naar het bestuurlijke werk. Hij was daar teveel wetenschapper voor. Zijn liefde ging uit naar het bestuderen van de taal. Op dit gebied is hij zeker geen onverdienstelijk wetenschapper geweest. Deze kant van Marnix raakt weleens op de achtergrond. De Willem de Zwijgerstichting brengt met deze publicatie Marnix als literair vakman naar voren. Zijn literaire pennevruchten komen aan bod. De kem van het boek gaat over de psalmberijming die Marnix schreef. Dit blijkt al uit de door Geeraert Brandt geïnspireerde titel: tolk der bijbeltaal, Marnix was ontevreden over de bestaande psalmberijmingen. De berijming van Datheen, die in het algemeen gebruikt werd, voldeed niet aan de, volgens Marnix, meest ideale methode. Psalmen moesten rechtstreeks vanuit de grondtekst vertaald worden. Datheen had zijn psalmberijming vooral gebaseerd op de Franstalige berijming van Geneve. Een tweede punt van kritiek op de berijming van Datheen was dat het dichterlijk niveau niet zo hoog was.

Woord en toon botsten op veel manieren. Marnix wilde dit zo veel mogelijk voorkomen. Het derde punt van kritiek was dat de taalkundige vorm niet volmaakt was. Datheen had vele stoplappen gebruikt om van de psalmen een lopend geheel te maken. Marnix wilde dat zoveel mogelijk vermijden.

Download de complete recensie (pdf)

n.a.v. Dr. J. de Gier, Marnix van St. Aldegondes ‘ToIk der bijbeltaal’. Kerklied en kerk bij Marnix (Apeldoorn: Willem de Zwijgerstichting, 1998) 80 pag., fl. 15,00

Jaargang 11 (2000) No 2 – themanummer revisie van het Réveil?