Bijbels egalitarisme in zuidelijk Afrika

Zuidelijk Afrika was in de negentiende eeuw een geliefde bestemming voor zendelingen. De zendelingen zagen mogelijkheden tot massale bekeringen onder bijvoorbeeld de Bantu’s, Zoeloe’s, Khoikhoi (‘Hottentotten’), San (‘Bosjesmannen’), Hlubi an Nguni. Dit essay onderzoekt de houding van de zandelingen ten opzichte van deze zwarte bavolking. De idee dat ieder mens gelijk is voor God (egalitarisme) is een ideaal in het christeijke gedachtegoed. Maar hoe werkt dit in de praktijk van de zending? Wat gebeurde er als het egalitarisme botste met het doel van de zending?

Het doel van de zending was zoveel mogelijk Afrikanen bekeren tot het christendom. Wat als de politieke conclusie van egalitarisme, namelijk politieke autonomie, bekeringen in de weg stond omdat de Afrikaanse stammen de toegang van zendelingen tot hun grondgebied konden weren? En wat gebeurde er als de zendeling met zijn ideaal van egalitarisme geconfronteerd werd met de acties van de Britse koloniale overheid? De Britten voeren vanaf de jaren 1870 oorlog met onder andere de Zoeloes, bijvoorbeeld in de beruchte Anglo-Zulu War van 1879. Hoe denkt een zendeling die voorstander is van de politieke autonomie van Afrikanen hierover? En was de zwarte bevolking in de visie van de zendelingen echt gelijk voor God of moeten we wat de zendelingen onder ‘gelijkheid’ verstaan van kanttekeningen voorzien? Het eerste deel van dit essay besteedt aandacht aan de verhouding tussen de zendelingen en de koloniale overheid. Het tweede deel kijkt naar de betekenis van gelijkheid in de ogen van de zendelingen.

Het complete artikel is te lezen in Transparant 19.2 (april 2008) 21-25. In dit themanummer staan meer artikelen over de zending.

Personalia

Astrid van den Broek studeert Geschiedenis in Leiden

Jaargang 19 (2008) No 2 – themanummer zending